Tiêu chuẩn RoHS là gì? Quy định RoHS hiện hành và những yêu cầu cần lưu ý trong đấu thầu

Tiêu chuẩn RoHS là gì?

RoHS là viết tắt của Restriction of Hazardous Substances. Đây là cách gọi phổ biến đối với quy định của Liên minh châu Âu (EU) về hạn chế sử dụng một số chất nguy hại trong thiết bị điện và điện tử. Về bản chất pháp lý, RoHS là một Chỉ thị của EU, không phải một tiêu chuẩn kỹ thuật như ISO hay IEC. Tuy nhiên, trong thực tế tại Việt Nam, thuật ngữ “tiêu chuẩn RoHS” thường được sử dụng để chỉ yêu cầu sản phẩm đáp ứng quy định này. 

Tùy thuộc phạm vi điều chỉnh và từng trường hợp cụ thể, yêu cầu RoHS có thể liên quan đến nhiều nhóm thiết bị điện, điện tử như:

• Máy tính, máy chủ và thiết bị công nghệ thông tin
• Máy in, máy photocopy và thiết bị văn phòng
• Thiết bị điện, điện tử
• Thiết bị viễn thông
• Thiết bị chiếu sáng
• Một số thiết bị y tế
• Thiết bị điện, điện tử gia dụng
• Linh kiện và các sản phẩm điện, điện tử khác thuộc phạm vi điều chỉnh.

Yêu cầu RoHS trong đấu thầu: Nhà thầu và chủ đầu tư cần lưu ý gì?

Trong đấu thầu, tiêu chuẩn RoHS thường được đưa vào yêu cầu kỹ thuật của hàng hóa, đặc biệt đối với các gói thầu mua sắm thiết bị điện, điện tử, công nghệ thông tin, viễn thông, thiết bị y tế... Khi đó, nhà thầu cần xác định rõ sản phẩm chào thầu có đáp ứng RoHS hay không và cần cung cấp tài liệu gì để chứng minh.

Theo quy định RoHS hiện hành của Liên minh châu Âu, thiết bị điện, điện tử thuộc phạm vi áp dụng phải đáp ứng giới hạn về hàm lượng của 10 chất hoặc nhóm chất nguy hại. Trong đó có chì, thủy ngân, cadimi, crom hóa trị sáu, PBB, PBDE và 4 chất phthalate gồm DEHP, BBP, DBP, DIBP.

Về giới hạn hàm lượng, RoHS quy định giá trị nồng độ tối đa của các chất bị hạn chế theo khối lượng trong vật liệu đồng nhất. Theo đó, 9 chất gồm chì, thủy ngân, crom hóa trị sáu, PBB, PBDE, DEHP, BBP, DBP và DIBP có giới hạn 0,1%; riêng cadimi có giới hạn thấp hơn là 0,01%.

Đây là giới hạn kỹ thuật quan trọng khi đánh giá sự phù hợp của sản phẩm với RoHS. Tuy nhiên, một số trường hợp được áp dụng miễn trừ theo quy định RoHS, do đó không nên hiểu rằng mọi sản phẩm điện, điện tử đều phải đáp ứng một cách tuyệt đối các giới hạn trên trong mọi trường hợp.

Trong đấu thầu tại Việt Nam, RoHS không mặc nhiên là yêu cầu bắt buộc đối với mọi gói thầu. Việc đưa yêu cầu về RoHS vào hồ sơ mời thầu cần được xem xét trên cơ sở tính chất, mục đích sử dụng và yêu cầu kỹ thuật của hàng hóa cần mua sắm.

Khi hồ sơ mời thầu yêu cầu RoHS, nhà thầu cần lưu ý gì?

Nếu hồ sơ mời thầu quy định hàng hóa phải đáp ứng RoHS, nhà thầu cần rà soát kỹ yêu cầu kỹ thuật và tiêu chí đánh giá để xác định chính xác phạm vi đáp ứng. Một số nội dung cần lưu ý gồm:

• Xác định sản phẩm, model nào phải đáp ứng RoHS: Kiểm tra danh mục hàng hóa, yêu cầu kỹ thuật và thông tin về model để xác định chính xác sản phẩm nào trong hồ sơ dự thầu phải đáp ứng RoHS. Trường hợp gói thầu có nhiều loại hàng hóa, không nên mặc định yêu cầu RoHS áp dụng cho toàn bộ danh mục nếu hồ sơ mời thầu chỉ quy định đối với một số sản phẩm.

• Xác định RoHS được yêu cầu theo quy định hoặc phiên bản nào: Nhà thầu cần kiểm tra hồ sơ mời thầu yêu cầu sản phẩm đáp ứng RoHS theo quy định, tiêu chuẩn hoặc phiên bản nào. Đây là cơ sở để nhà thầu đối chiếu với thông tin và tài liệu kỹ thuật của sản phẩm dự kiến chào thầu.

• Xác định loại tài liệu được chấp nhận để chứng minh: Đọc kỹ hồ sơ mời thầu để biết chủ đầu tư yêu cầu chứng minh RoHS bằng loại tài liệu nào, chẳng hạn bản tuyên bố phù hợp, báo cáo thử nghiệm, tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất hoặc tài liệu khác. Việc xác định trước yêu cầu này giúp nhà thầu chuẩn bị đúng tài liệu khi lập hồ sơ dự thầu.

• Kiểm tra tính thống nhất giữa tài liệu và hàng hóa chào thầu: Thông tin về tên sản phẩm, model, mã sản phẩm và nhà sản xuất trên tài liệu chứng minh cần phù hợp với hàng hóa mà nhà thầu chào. Nếu tài liệu thể hiện một model khác với model trong hồ sơ dự thầu, nhà thầu có thể gặp khó khăn khi chứng minh khả năng đáp ứng yêu cầu RoHS.

Như vậy, khi gặp yêu cầu RoHS trong hồ sơ mời thầu, nhà thầu nên xác định đúng sản phẩm cần đáp ứng, yêu cầu RoHS được áp dụng theo quy định nào, tài liệu nào được chấp nhận và kiểm tra sự phù hợp giữa tài liệu với hàng hóa chào thầu trước khi hoàn thiện hồ sơ dự thầu.

Chủ đầu tư cần lưu ý gì khi đưa RoHS vào hồ sơ mời thầu?

Từ góc độ chủ đầu tư, yêu cầu RoHS cần được xây dựng rõ ràng, phù hợp với hàng hóa và có cơ sở để đánh giá. Hồ sơ mời thầu nên xác định cụ thể:

• Sản phẩm nào phải đáp ứng RoHS
• Yêu cầu RoHS được áp dụng theo tiêu chuẩn hoặc quy định nào
• Tiêu chí để xác định hàng hóa đáp ứng
• Tài liệu nào được sử dụng để chứng minh
• Cách thức đánh giá tài liệu do nhà thầu cung cấp.

Không nên đưa yêu cầu “có chứng nhận RoHS” một cách chung chung nếu không làm rõ loại tài liệu được chấp nhận và cách đánh giá. Điều này có thể gây khó khăn cho cả nhà thầu khi lập hồ sơ dự thầu và chủ đầu tư khi đánh giá hồ sơ.

Vì vậy, khi nghiên cứu hồ sơ mời thầu, nhà thầu cần đồng thời xác định yêu cầu RoHS áp dụng cho hàng hóa nào, mức độ đáp ứng và tài liệu được chấp nhận để chứng minh, tránh bỏ sót tiêu chí kỹ thuật.

Nhà thầu chứng minh tiêu chuẩn RoHS như thế nào?

Khi hồ sơ mời thầu yêu cầu hàng hóa đáp ứng tiêu chuẩn RoHS, nhà thầu cần chuẩn bị tài liệu chứng minh phù hợp với yêu cầu của hồ sơ mời thầu. Một số tài liệu thường được sử dụng gồm:

• Bản tuyên bố phù hợp RoHS của nhà sản xuất: Đây là tài liệu do nhà sản xuất phát hành, xác nhận sản phẩm hoặc model cụ thể đáp ứng các yêu cầu của RoHS. Nhà thầu nên kiểm tra kỹ tên sản phẩm, model và nhà sản xuất trên tài liệu để bảo đảm phù hợp với hàng hóa chào thầu.

• Báo cáo thử nghiệm RoHS: Thể hiện kết quả kiểm tra hàm lượng các chất bị hạn chế trong sản phẩm. Khi sử dụng báo cáo thử nghiệm, nhà thầu cần đối chiếu model, mã sản phẩm và thông tin nhà sản xuất để bảo đảm báo cáo được lập cho đúng sản phẩm chào thầu.

• Catalogue hoặc tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất: Một số catalogue, datasheet hoặc tài liệu kỹ thuật có thể thể hiện sản phẩm đáp ứng RoHS. Tuy nhiên, nhà thầu cần xem hồ sơ mời thầu có chấp nhận loại tài liệu này để chứng minh hay không, tránh trường hợp cung cấp tài liệu nhưng không đáp ứng đúng yêu cầu.

• Tài liệu xác nhận của nhà sản xuất: Nhà sản xuất có thể phát hành văn bản xác nhận sản phẩm hoặc model cụ thể đáp ứng RoHS. Tài liệu này có thể được sử dụng để chứng minh nếu phù hợp với yêu cầu về hồ sơ dự thầu.

• Đối chiếu tài liệu với hàng hóa chào thầu: Nhà thầu cần bảo đảm thông tin về tên hàng hóa, model, mã sản phẩm và nhà sản xuất trên tài liệu RoHS thống nhất với nội dung kê khai trong hồ sơ dự thầu. Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý nếu một nhà sản xuất có nhiều model hoặc nhiều phiên bản sản phẩm.

• Kiểm tra yêu cầu về tài liệu chứng minh trong hồ sơ mời thầu: Không phải mọi trường hợp đều bắt buộc phải có một loại “chứng nhận RoHS” duy nhất. Nhà thầu cần đọc kỹ hồ sơ mời thầu để xác định chủ đầu tư yêu cầu loại tài liệu nào và chuẩn bị đúng tài liệu ngay từ khi lập hồ sơ dự thầu.

Như vậy, nhà thầu cần căn cứ vào yêu cầu cụ thể của hồ sơ mời thầu để lựa chọn tài liệu chứng minh RoHS phù hợp, đồng thời bảo đảm tài liệu cung cấp xác định đúng sản phẩm chào thầu.

FAQ - Những câu hỏi thường gặp về tiêu chuẩn RoHS

Dưới đây là tổng hợp một số câu hỏi thường gặp về tiêu chuẩn RoHS, bạn có thể tham khảo! Nếu cần được hỗ trợ thêm, bạn truy cập vào Trung tâm Tư vấn và hỗ trợ đấu thầu (Support Center) của Hệ sinh thái Đấu Thầu để nhận được giải đáp từ AI Tư vấn Đấu Thầu (xem hướng dẫn sử dụng TẠI ĐÂY) hoặc Chuyên gia đấu thầu.  

1. Tài liệu chứng minh đáp ứng RoHS có thời hạn bao lâu?

Không có thời hạn hiệu lực chung áp dụng cho tất cả các loại tài liệu chứng minh đáp ứng RoHS. Thời hạn hoặc giá trị sử dụng phụ thuộc vào loại tài liệu, đơn vị phát hành và yêu cầu cụ thể của hồ sơ mời thầu.

2. Nhà thầu không có chứng nhận RoHS có bị loại không?

Không nhất thiết. Nhà thầu chỉ có nguy cơ bị đánh giá không đáp ứng nếu hồ sơ mời thầu yêu cầu bắt buộc tài liệu chứng minh RoHS mà nhà thầu không cung cấp hoặc tài liệu không đáp ứng yêu cầu.

Nếu hồ sơ mời thầu cho phép sử dụng các tài liệu khác để chứng minh hàng hóa đáp ứng RoHS thì nhà thầu không nhất thiết phải có một chứng nhận mang tên “RoHS”.

3. Tiêu chuẩn RoHS áp dụng cho những gói thầu nào?

Tiêu chuẩn RoHS thường được yêu cầu trong các gói thầu mua sắm hàng hóa là thiết bị điện, điện tử, chẳng hạn:

• Gói thầu mua sắm máy tính, máy chủ, thiết bị mạng
• Gói thầu mua sắm máy in, máy photocopy, máy scan
• Gói thầu mua sắm thiết bị viễn thông
• Gói thầu mua sắm thiết bị điện, điện tử, thiết bị chiếu sáng
• Gói thầu mua sắm một số loại thiết bị y tế có sử dụng linh kiện điện, điện tử.

Tuy nhiên, không phải tất cả các gói thầu trên đều bắt buộc phải đáp ứng RoHS. Nhà thầu cần căn cứ vào yêu cầu cụ thể trong hồ sơ mời thầu để xác định hàng hóa có phải đáp ứng tiêu chuẩn này hay không.

4. Catalogue ghi “RoHS compliant” có đủ để chứng minh không?

Không nhất thiết. Nhà thầu cần căn cứ vào yêu cầu về tài liệu chứng minh trong hồ sơ mời thầu. Nếu hồ sơ mời thầu chấp nhận catalogue hoặc tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất thì thông tin “RoHS compliant” có thể được sử dụng để chứng minh; nếu yêu cầu tài liệu cụ thể khác thì catalogue không mặc nhiên thay thế được.

5. Nhà thầu chào sản phẩm đạt RoHS nhưng không có tài liệu chứng minh thì sao?

Nếu hồ sơ mời thầu yêu cầu tài liệu để chứng minh RoHS, nhà thầu cần cung cấp đúng loại tài liệu theo yêu cầu. Trường hợp không có tài liệu chứng minh hoặc tài liệu không phù hợp, nhà thầu có thể bị đánh giá không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật đối với hàng hóa đó.

Lời kết

Tiêu chuẩn RoHS là yêu cầu kỹ thuật có thể được đưa vào hồ sơ mời thầu, đặc biệt đối với các gói thầu mua sắm thiết bị điện, điện tử. Nhà thầu cần đọc kỹ yêu cầu, kiểm tra khả năng đáp ứng của hàng hóa và chuẩn bị tài liệu chứng minh phù hợp để hạn chế rủi ro khi tham dự thầu.

Với yêu cầu RoHS, nhà thầu không nên chỉ kiểm tra sản phẩm có ghi “RoHS compliant” hay không mà cần đối chiếu chính xác model chào thầu, quy định RoHS được yêu cầu và loại tài liệu chứng minh mà hồ sơ mời thầu chấp nhận. Đây là ba điểm có ảnh hưởng trực tiếp đến việc hàng hóa được đánh giá đáp ứng hay không?

Trường hợp cần tìm hiểu sâu hơn về các vấn đề pháp lý khác hoặc các giải pháp đấu thầu, vui lòng liên hệ DauThau.info để được hỗ trợ:

• Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ đấu thầu: https://support.dauthau.net 
• Zalo OA: https://zalo.me/710508638087188690 
• Hotline: 0904.634.288 hoặc 024.8888.4288
• Email: contact@dauthau.asia
• Kênh chat: m.me/dauthau.info 
• Group Hỗ trợ nhà thầu: www.fb.com/groups/nhathaumuasamcong