Thương hiệu Quốc gia là gì? Có được ưu đãi khi tham gia đấu thầu không?

Thương hiệu Quốc gia là gì?

Chương trình Thương hiệu Quốc gia là chương trình xúc tiến thương mại đặc thù, dài hạn của Chính phủ nhằm xây dựng, phát triển Thương hiệu Quốc gia thông qua các thương hiệu sản phẩm. Trong thực tế, cụm từ “sản phẩm đạt Thương hiệu Quốc gia” thường được dùng để chỉ các sản phẩm được công nhận đạt Thương hiệu Quốc gia Việt Nam theo kỳ xét chọn của Chương trình.

Trong lĩnh vực đấu thầu, Thương hiệu Quốc gia được nhắc đến chủ yếu trong bối cảnh sản phẩm, hàng hóa của doanh nghiệp tham gia các gói thầu mua sắm. Việc hiểu đúng bản chất của danh hiệu này giúp nhà thầu xác định cách sử dụng thông tin về sản phẩm, thương hiệu khi chuẩn bị hồ sơ dự thầu và phân biệt với các tiêu chí, điều kiện khác trong hồ sơ mời thầu.

Thương hiệu Quốc gia có ý nghĩa gì trong đấu thầu?

Trong đấu thầu, Thương hiệu Quốc gia chủ yếu thể hiện uy tín và vị thế của sản phẩm, doanh nghiệp trên thị trường. Đối với nhà thầu cung cấp hàng hóa, việc có sản phẩm đạt Thương hiệu Quốc gia có thể góp phần thể hiện uy tín thương hiệu, chất lượng và vị thế của sản phẩm trên thị trường. 

Tuy nhiên, khi tham gia một gói thầu cụ thể, nhà thầu vẫn phải căn cứ vào hồ sơ mời thầu để chuẩn bị hồ sơ dự thầu và đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về hàng hóa, kỹ thuật, năng lực, kinh nghiệm... Thương hiệu Quốc gia cần được phân biệt với các tiêu chí đánh giá và điều kiện tham dự thầu được quy định trong hồ sơ mời thầu.

Tiêu chí xét chọn sản phẩm đạt Thương hiệu Quốc gia

Việc xét chọn Thương hiệu Quốc gia được thực hiện đối với sản phẩm của doanh nghiệp theo hệ thống tiêu chí của Chương trình Thương hiệu Quốc gia Việt Nam. Các tiêu chí tập trung vào 3 giá trị cốt lõi:

• Chất lượng: Đánh giá các yếu tố liên quan đến chất lượng và khả năng đáp ứng nhu cầu của thị trường.
• Đổi mới, sáng tạo: Xem xét năng lực đổi mới, sáng tạo trong sản phẩm, hoạt động sản xuất, kinh doanh và phát triển thương hiệu.
• Năng lực tiên phong: Đánh giá khả năng cạnh tranh, vị thế và năng lực phát triển của sản phẩm, doanh nghiệp.

Đối với nhà thầu, việc nắm được các tiêu chí này giúp hiểu rõ hơn giá trị của sản phẩm đạt Thương hiệu Quốc gia khi tham gia thị trường, đặc biệt là các gói thầu mua sắm hàng hóa.

Quy định về Thương hiệu Quốc gia trong đấu thầu

Để hiểu đúng vai trò của Thương hiệu Quốc gia khi tham gia đấu thầu, cần làm rõ hai vấn đề thường được doanh nghiệp quan tâm: sản phẩm đạt Thương hiệu Quốc gia có được hưởng ưu đãi hay không và hồ sơ mời thầu có được yêu cầu tiêu chí này hay không. Nội dung dưới đây sẽ phân tích cụ thể từng trường hợp.

Sản phẩm đạt Thương hiệu Quốc gia có được hưởng ưu đãi không?

Pháp luật đấu thầu quy định cụ thể các đối tượng được hưởng ưu đãi trong lựa chọn nhà thầu, trong đó Thương hiệu Quốc gia không được xác định là một đối tượng ưu đãi độc lập. Vì vậy, sản phẩm đạt Thương hiệu Quốc gia không mặc nhiên được hưởng ưu đãi chỉ dựa trên danh hiệu này.

Cụ thể, khoản 1 Điều 10 Luật Đấu thầu 2023 có quy định các đối tượng được hưởng ưu đãi trong lựa chọn nhà thầu như sau:

1. Đối tượng được hưởng ưu đãi trong lựa chọn nhà thầu bao gồm:

a) Hàng hóa có xuất xứ Việt Nam;

b) Sản phẩm, dịch vụ thân thiện môi trường theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường;

c) Nhà thầu trong nước sản xuất hàng hóa có xuất xứ Việt Nam phù hợp với hồ sơ mời thầu;

d) Nhà thầu nước ngoài liên danh với nhà thầu trong nước mà nhà thầu trong nước đảm nhận từ 25% trở lên giá trị công việc của gói thầu;

đ) Nhà thầu trong nước tham dự thầu với tư cách độc lập hoặc liên danh với nhà thầu trong nước khác khi tham dự đấu thầu quốc tế;

e) Nhà thầu là doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ theo quy định của pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa;

g) Nhà thầu là doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo theo quy định của pháp luật;

h) Nhà thầu có sử dụng số lượng lao động nữ từ 25% trở lên; số lượng lao động là thương binh, người khuyết tật từ 25% trở lên; số lượng lao động là người dân tộc thiểu số từ 25% trở lên.

Như vậy, Thương hiệu Quốc gia không được liệt kê là một căn cứ độc lập để hưởng ưu đãi trong đấu thầu. Đối với hàng hóa đạt Thương hiệu Quốc gia, nếu đồng thời đáp ứng điều kiện để được xác định là hàng hóa có xuất xứ Việt Nam thuộc đối tượng ưu đãi thì việc hưởng ưu đãi được thực hiện theo quy định về hàng hóa có xuất xứ Việt Nam.

Về cách thức áp dụng ưu đãi, Điều 6 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định chi tiết việc ưu đãi đối với hàng hóa có xuất xứ Việt Nam trong lựa chọn nhà thầu. Tùy phương pháp đánh giá được áp dụng cho gói thầu, ưu đãi có thể được thực hiện thông qua việc cộng thêm một khoản tiền vào giá dự thầu để so sánh, xếp hạng hoặc cộng điểm ưu đãi. Nhà thầu phải cung cấp tài liệu chứng minh hàng hóa thuộc đối tượng được hưởng ưu đãi theo quy định.

Hồ sơ mời thầu có được yêu cầu hàng hóa đạt Thương hiệu Quốc gia không?

Bên cạnh chính sách ưu đãi, khi xây dựng hồ sơ mời thầu, bên mời thầu/chủ đầu tư cũng cần tuân thủ các nguyên tắc của pháp luật về đấu thầu, trong đó có cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Do đó, không thể mặc nhiên coi việc "đạt Thương hiệu Quốc gia" là điều kiện bắt buộc đối với nhà thầu hoặc hàng hóa nếu yêu cầu đó không có căn cứ phù hợp với quy định pháp luật và tính chất của gói thầu.

Cần phân biệt rõ:

Tóm lại, pháp luật về đấu thầu không quy định sản phẩm đạt Thương hiệu Quốc gia được hưởng một cơ chế ưu đãi riêng. Khi tham gia đấu thầu, doanh nghiệp cần xem xét từng gói thầu, yêu cầu của hồ sơ mời thầu và các điều kiện ưu đãi theo Điều 10 Luật Đấu thầu 2023 cùng các quy định hướng dẫn tại Nghị định 214/2025/NĐ-CP để xác định quyền lợi của mình.

FAQ - Những câu hỏi thường gặp về Thương hiệu Quốc gia

Dưới đây là phần tổng hợp các câu hỏi thường gặp về Thương hiệu Quốc gia, bạn có thể tham khảo! Nếu cần được hỗ trợ thêm, bạn truy cập vào Trung tâm Tư vấn và hỗ trợ đấu thầu (Support Center) của Hệ sinh thái Đấu Thầu để nhận được giải đáp từ AI Tư vấn Đấu Thầu (xem hướng dẫn sử dụng TẠI ĐÂY) hoặc Chuyên gia đấu thầu. 

1. Sản phẩm đạt Thương hiệu Quốc gia có được ưu đãi trong đấu thầu không?

Không. Theo khoản 1 Điều 10 Luật Đấu thầu 2023 đã nêu ở phần trên, Thương hiệu Quốc gia không phải là đối tượng được hưởng ưu đãi riêng trong đấu thầu. Doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng các yêu cầu của hồ sơ mời thầu và được đánh giá theo tiêu chí áp dụng cho gói thầu.

Trường hợp hàng hóa đồng thời đáp ứng điều kiện hưởng ưu đãi, như hàng hóa có xuất xứ Việt Nam, thì được áp dụng chính sách ưu đãi theo quy định tương ứng.

2. Hồ sơ mời thầu có được yêu cầu hàng hóa đạt Thương hiệu Quốc gia không?

Thương hiệu Quốc gia không phải là tiêu chí bắt buộc theo quy định chung của pháp luật đấu thầu. Theo khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu 2023, hồ sơ mời thầu không được đưa ra điều kiện nhằm hạn chế sự tham gia hoặc tạo lợi thế cho một hoặc một số nhà thầu, gây cạnh tranh không bình đẳng.

Đối với gói thầu mua sắm hàng hóa, khoản 9 Điều 26 Nghị định 214/2025/NĐ-CP cũng quy định hồ sơ mời thầu không được yêu cầu cụ thể về nhãn hiệu, xuất xứ hàng hóa, trừ các trường hợp pháp luật cho phép; nếu nêu nhãn hiệu để tham khảo thì phải kèm cụm từ “hoặc tương đương” và quy định rõ nội hàm tương đương.

Vì vậy, việc sản phẩm đạt Thương hiệu Quốc gia không phải là điều kiện bắt buộc để nhà thầu được tham dự hoặc được đánh giá đáp ứng hồ sơ dự thầu, trừ trường hợp có căn cứ pháp lý cụ thể áp dụng cho gói thầu.

3. Sản phẩm đạt Thương hiệu Quốc gia có đồng nghĩa với hàng hóa có xuất xứ Việt Nam không?

Không. Thương hiệu Quốc gia và xuất xứ hàng hóa là hai khái niệm khác nhau. Việc sản phẩm được công nhận Thương hiệu Quốc gia không đồng nghĩa với việc hàng hóa đương nhiên được xác định là có xuất xứ Việt Nam. Việc xác định xuất xứ phải căn cứ vào quy định pháp luật về xuất xứ hàng hóa.

Do đó, trong đấu thầu, nếu muốn xác định hàng hóa có được hưởng ưu đãi theo điểm a khoản 1 Điều 10 Luật Đấu thầu 2023 hay không, nhà thầu cần chứng minh hàng hóa đáp ứng điều kiện về xuất xứ Việt Nam, không chỉ căn cứ vào danh hiệu Thương hiệu Quốc gia.

Lời kết

Sản phẩm đạt Thương hiệu Quốc gia có thể tạo lợi thế về uy tín và vị thế trên thị trường, nhưng danh hiệu này không phải là căn cứ độc lập để hưởng ưu đãi trong đấu thầu. Khi tham gia từng gói thầu, doanh nghiệp vẫn cần đối chiếu yêu cầu của HSMT và các điều kiện hưởng ưu đãi theo quy định pháp luật hiện hành để xác định chính xác quyền lợi của mình.

Trường hợp cần tra cứu thông tin đấu thầu bằng phần mềm DauThau.info hoặc tìm hiểu thêm về hoạt động đấu thầu, vui lòng liên hệ DauThau.info để được hỗ trợ:

• Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ đấu thầu: https://support.dauthau.net
• Zalo OA: https://zalo.me/710508638087188690
• Hotline: 0904.634.288 hoặc 024.8888.4288
• Email: contact@dauthau.asia 
• Kênh chat: https://m.me/dauthau.info
• Group Hỗ trợ nhà thầu: https://www.facebook.com/groups/nhathaumuasamcong