Vốn đầu tư công là gì? Đặc điểm, nguyên tắc và vai trò của vốn đầu tư công

Vốn đầu tư công là gì?

Theo khoản 24 Điều 4 Luật Đầu tư công 2024 có quy định vốn đầu tư công bao gồm: vốn ngân sách nhà nước chi cho đầu tư công; vốn từ nguồn thu hợp pháp của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập dành để đầu tư theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, khoản 16 Điều 4 Luật Đầu tư công 2024 cũng quy định: 

"Đầu tư công là hoạt động đầu tư của nhà nước vào các chương trình, nhiệm vụ, dự án và đối tượng đầu tư công khác theo quy định của Luật này."

Căn cứ những quy định trên, doanh nghiệp có thể hiểu: 

“Vốn đầu tư công là nguồn vốn được nhà nước sử dụng để đầu tư vào các chương trình, dự án hạ tầng kinh tế - xã hội nhằm phục vụ lợi ích chung và phát triển đất nước. Nguồn vốn này chủ yếu từ ngân sách nhà nước, nhưng cũng bao gồm vốn từ các nguồn thu hợp pháp của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, trái phiếu Chính phủ, ODA và các nguồn huy động hợp pháp khác.”

Đặc điểm vốn đầu tư công

Vốn đầu tư công đóng vai trò then chốt trong việc phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng cuộc sống và thúc đẩy tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế. Không giống như nguồn vốn tư nhân, vốn đầu tư công hướng đến lợi ích cộng đồng và đòi hỏi quy trình quản lý nghiêm ngặt, minh bạch. 

Dưới đây là những đặc điểm nổi bật của vốn đầu tư công:

• Mục tiêu cộng đồng: Tập trung cải thiện chất lượng cuộc sống, phát triển hạ tầng, cung cấp dịch vụ công và thúc đẩy kinh tế - xã hội.
• Chi phí tương đối lớn: Thường được sử dụng cho các dự án quy mô lớn, có tính chiến lược và dài hạn.
• Lợi ích dài hạn: Mang lại tác động tích cực và bền vững cho nền kinh tế, lợi ích có thể kéo dài qua nhiều thế hệ.
• Quản lý công khai, minh bạch: Quá trình đầu tư và sử dụng vốn phải được giám sát chặt chẽ, đảm bảo hiệu quả và công bằng trong phân bổ nguồn lực.

Nguyên tắc quản lý, thanh toán vốn đầu tư công

Sau đây là quy định cụ thể về nguyên tắc quản lý, thanh toán vốn đầu tư công hiện nay, cụ thể:

Quy định quản lý, thanh toán vốn đầu tư công

Việc quản lý, thanh toán vốn đầu tư công được áp dụng cho những dự án quy định tại khoản 1 Điều 1 Nghị định 254/2025/NĐ-CP, cụ thể:

“1. Quản lý, thanh toán vốn đầu tư công cho:

a) Nhiệm vụ, dự án đầu tư công sử dụng vốn ngân sách nhà nước (bao gồm trường hợp sử dụng vốn ngân sách địa phương cho các dự án thuộc trung ương quản lý).

b) Nhiệm vụ, dự án đầu tư công sử dụng vốn từ nguồn thu hợp pháp của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập dành để đầu tư.”

Nguyên tắc quản lý, thanh toán vốn đầu tư công

Nguyên tắc quản lý, thanh toán vốn đầu tư công được quy định tại Điều 6 Nghị định 254/2025/NĐ-CP như sau:

“1. Việc quản lý, thanh toán vốn đầu tư công cho nhiệm vụ, dự án đảm bảo đúng mục đích, đúng đối tượng, đúng quy định về quản lý đầu tư công, ngân sách nhà nước, quy định của pháp luật hiện hành và quy định tại Nghị định này. Đảm bảo hiệu quả, tiết kiệm, minh bạch, không để thất thoát, lãng phí.

2. Chủ đầu tư, cơ quan cấp trên của chủ đầu tư và cơ quan tài chính các cấp thực hiện đúng trách nhiệm và quyền hạn theo quy định về quản lý, thanh toán vốn đầu tư công.

3. Đối với dự án đầu tư công tại nước ngoài:

a) Hợp đồng đã ký kết, pháp luật hiện hành của nước sở tại, điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên và pháp luật hiện hành của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là căn cứ pháp lý thực hiện quản lý, giải ngân vốn cho dự án đầu tư công tại nước ngoài.

b) Cơ quan chủ quản thay mặt chủ đầu tư đề nghị và thực hiện giao dịch thanh toán vốn đầu tư công với cơ quan thanh toán.

4. Tổng số vốn giải ngân cho nhiệm vụ, dự án không được vượt tổng mức đầu tư dự án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt hoặc điều chỉnh.

5. Số vốn đầu tư công giải ngân cho nhiệm vụ, dự án trong năm không vượt tổng kế hoạch vốn trong năm đã bố trí cho từng nhiệm vụ, dự án (bao gồm cả kế hoạch vốn năm trước được cấp có thẩm quyền cho phép kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân sang năm sau và vốn ứng trước từ dự toán ngân sách nhà nước năm sau của từng nhiệm vụ, dự án).

6. Vốn đầu tư công giải ngân cho từng công việc, hạng mục của nhiệm vụ, dự án không vượt giá trị dự toán tại bảng tổng hợp thông tin dự toán (đối với trường hợp tự thực hiện hoặc thực hiện không theo hợp đồng); không vượt giá trị hợp đồng tại bảng tổng hợp thông tin hợp đồng; không vượt kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại bảng tổng hợp thông tin bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Trường hợp tại bảng tổng hợp thông tin hợp đồng có quy định về tạm ứng, nhưng chủ đầu tư không đề nghị tạm ứng mà đề nghị thanh toán khối lượng hoàn thành thì cơ quan thanh toán thực hiện thanh toán khối lượng hoàn thành theo đề nghị của chủ đầu tư.

7. Đối với các chi phí được tính theo tỷ lệ phần trăm (%) theo quy định, cơ quan thanh toán thực hiện thanh toán trên cơ sở đề nghị của chủ đầu tư.

8. Cơ quan thanh toán căn cứ tính đầy đủ và các thông tin trên các hồ sơ pháp lý, hồ sơ tạm ứng, hồ sơ thanh toán theo quy định tại Nghị định này để giải ngân vốn đầu tư công.

9. Cơ quan thanh toán cho các dự án bí mật nhà nước của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an tiến hành kiểm soát, giải ngân vốn đầu tư công cho các đơn vị thụ hưởng theo đề nghị của chủ đầu tư và chịu trách nhiệm về việc kiểm soát, giải ngân do mình thực hiện.

10. Cách thức giao dịch tại cơ quan thanh toán:

a) Đối với trường hợp giao dịch qua hệ thống Kho bạc Nhà nước, cách thức thực hiện theo quy định tại Nghị định này.

b) Đối với trường hợp giao dịch qua cơ quan thanh toán khác, cách thức giao dịch theo quy định của cơ quan thanh toán nơi chủ đầu tư thực hiện giao dịch.”

Theo đó, việc quản lý, thanh toán vốn đầu tư công được đảm bảo thực hiện theo đúng nguyên tắc nêu trên.

Vốn đầu tư công gồm những loại nào?

Vốn đầu tư công được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau nhằm phản ánh nguồn hình thành, mục tiêu sử dụng và cách thức quản lý. Mỗi loại vốn đều có đặc điểm riêng, góp phần vào việc phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực quốc gia, cụ thể:

Cơ quan nào có chức năng kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư công

Cơ quan có trách nhiệm kiểm soát, thanh toán nguồn vốn đầu tư công được quy định tại Điều 4 Nghị định 254/2025/NĐ-CP, gồm:

“1. Kho bạc Nhà nước thực hiện nhiệm vụ giải ngân vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước và nguồn thu hợp pháp của các cơ quan nhà nước dành để đầu tư.

2. Đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện kiểm soát, giải ngân vốn từ nguồn thu hợp pháp dành để đầu tư của đơn vị mình.

3. Cơ quan do Bộ Quốc phòng, Bộ Công an ủy quyền làm nhiệm vụ kiểm soát, giải ngân vốn cho nhiệm vụ, dự án đầu tư công bí mật nhà nước của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an. Bộ Quốc phòng, Bộ Công an thông báo cho Bộ Tài chính về việc ủy quyền.”

Làm thế nào để nâng cao hiệu quả đầu tư công?

Để nâng cao hiệu quả đầu tư công, nhà nước và các cơ quan quản lý cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp từ khâu lập kế hoạch, phân bổ vốn đến giám sát và đánh giá kết quả. 

Dưới đây là những cách nâng cao hiệu quả đầu tư công, cụ thể:

• Nâng cao chất lượng quy hoạch và lập kế hoạch đầu tư: Cần xây dựng quy hoạch tổng thể, dài hạn và đồng bộ; lựa chọn dự án phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Tránh tình trạng đầu tư dàn trải, chồng chéo, gây lãng phí nguồn lực và làm giảm hiệu quả đầu tư.
• Hoàn thiện cơ chế phân bổ và quản lý vốn đầu tư công: Thực hiện phân bổ vốn công khai, minh bạch, có trọng tâm và gắn với trách nhiệm giải trình. Tăng cường phân cấp, giám sát chặt chẽ quá trình sử dụng vốn để đảm bảo hiệu quả và hạn chế thất thoát.
• Đổi mới công tác lựa chọn và đánh giá dự án đầu tư: Việc lựa chọn dự án cần dựa trên tiêu chí hiệu quả kinh tế - xã hội, ưu tiên các dự án có tác động lan tỏa và bền vững, tránh chạy theo hình thức hoặc lợi ích cục bộ.
• Tăng cường giám sát, kiểm tra và hậu kiểm đầu tư công: Đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra trong toàn bộ vòng đời dự án; áp dụng công nghệ số và dữ liệu mở trong quản lý để ngăn chặn thất thoát, tham nhũng và đảm bảo tính minh bạch.
• Nâng cao năng lực và trách nhiệm của chủ đầu tư, cơ quan quản lý: Đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý dự án chuyên nghiệp, nâng cao trình độ và kỹ năng giám sát. Áp dụng cơ chế thưởng, phạt rõ ràng để tăng tính trách nhiệm và hiệu quả thực thi.
• Đẩy mạnh hợp tác công - tư (PPP) trong đầu tư hạ tầng: Khuyến khích doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư hạ tầng công thông qua mô hình PPP, nhằm huy động thêm nguồn lực xã hội, giảm gánh nặng ngân sách và nâng cao hiệu quả, tính bền vững của dự án.

Hướng dẫn tìm các gói thầu vốn đầu tư công trên DauThau.info

Nếu quý doanh nghiệp đang thắc mắc không biết làm thế nào để tìm kiếm các gói thầu vốn đầu tư công trên DauThau.info thì hãy thực hiện theo các thao tác sau: 

Truy cập vào website dauthau.asia  → Tại mục Tìm kiếm thông tin → Nhập từ khóa “Vốn đầu tư công” vào ô Từ khóa chính →  Chọn Khoảng thời gian → Nhấn Tìm kiếm

Trường hợp cần tìm kiếm theo nơi thực hiện, hình thức lựa chọn nhà thầu, giá gói thầu,... người dùng chọn Click tìm kiếm nâng cao để tìm kiếm thêm nhiều tiêu chí khác.

Ngoài ra, người dùng cũng có thể sử dụng tính năng Tìm kiếm bằng AI bằng cách nhập mô tả nội dung cần tìm, sau đó nhấn Gửi, Hệ thống sẽ bắt đầu sàng lọc thông tin và trả kết quả theo mô tả người dùng (Xem chi tiết: Hướng dẫn sử dụng tính năng tìm kiếm bằng AI).

Để săn các gói thầu thuộc nguồn vốn đầu tư công nhanh chóng, hiệu quả doanh nghiệp có thể tham khảo gói phần mềm VIP1 của DauThau.info. Với gói phần mềm này, hệ thống sẽ tự động quét toàn bộ dữ liệu thầu, lọc thông tin theo tiêu chí mà người dùng đã thiết lập sẵn, sau đó gửi email thông báo theo chu kỳ linh hoạt 1h, 2h, 3h, 6h hoặc 9h ngay khi xuất hiện gói thầu phù hợp. Nhờ đó, doanh nghiệp không cần mất thời gian tự tìm kiếm thủ công, luôn nắm bắt kịp thời cơ hội để gia tăng khả năng trúng thầu. 

Đăng ký gói phần mềm VIP1 ngay hôm nay để cập nhật thông tin nhanh chóng, chính xác, giúp doanh nghiệp không bỏ lỡ cơ hội và nâng cao khả năng trúng thầu!

Lời kết

Vốn đầu tư công giữ vai trò then chốt trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Việc quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn vốn này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực quốc gia mà còn góp phần xây dựng nền kinh tế bền vững, minh bạch. Trong bối cảnh đổi mới và hội nhập, đầu tư công hiệu quả chính là nền tảng để Việt Nam phát triển ổn định và vươn tầm trong khu vực.

Mong rằng những thông tin hữu ích trên của DauThau.info sẽ giúp quý doanh nghiệp hiểu rõ hơn về vốn đầu tư công. Trường hợp cần được hỗ trợ cung cấp các giải pháp phần mềm liên quan đến lĩnh vực đấu thầu hoặc tư vấn liên quan đến tình huống đấu thầu, vui lòng liên hệ:

• Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ đấu thầu: https://support.dauthau.net       
• Zalo OA: https://zalo.me/710508638087188690     
• Hotline: 0904.634.288 hoặc 024.8888.4288
• Email: contact@dauthau.asia
• Kênh chat: m.me/dauthau.info       
• Group Hỗ trợ nhà thầu: www.fb.com/groups/nhathaumuasamcong