Ngân sách nhà nước là gì? Cách tra cứu gói thầu sử dụng ngân sách nhà nước trên DauThau.info

Ngân sách nhà nước là gì?

Căn cứ tại khoản 17 Điều 4 Luật Ngân sách nhà nước 2025, ngân sách nhà nước được hiểu như sau:

17. Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước.

Hiểu một cách đơn giản, ngân sách nhà nước là quỹ tài chính tập trung lớn nhất của quốc gia, được hình thành từ nhiều nguồn thu khác nhau và được sử dụng để chi cho các hoạt động của nhà nước như phát triển kinh tế - xã hội, đầu tư hạ tầng, giáo dục, y tế, quốc phòng, an ninh và các chương trình đầu tư công.

Trong thực tế, nhiều dự án và gói thầu của các cơ quan nhà nước được triển khai từ nguồn vốn ngân sách nhà nước. Vì vậy, việc nắm rõ khái niệm ngân sách nhà nước sẽ giúp doanh nghiệp và nhà thầu hiểu rõ hơn về nguồn vốn của các gói thầu và cơ hội tham gia đấu thầu.

Ngân sách nhà nước tiếng Anh là gì?

Ngân sách nhà nước trong tiếng Anh được gọi là State Budget. Thuật ngữ này dùng để chỉ toàn bộ các khoản thu và chi của nhà nước được lập dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định nhằm bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước.

Trong các tài liệu kinh tế và tài chính công, “State Budget” thường được sử dụng để phản ánh kế hoạch thu - chi của nhà nước trong một năm ngân sách. Đây cũng là cơ sở quan trọng để phân bổ nguồn lực tài chính cho các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội, đầu tư công và triển khai các dự án, gói thầu sử dụng vốn ngân sách nhà nước.

Ví dụ minh họa bằng tiếng Anh:

“The state budget plays a crucial role in financing public projects and infrastructure development.”

(Tạm dịch: Ngân sách nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc tài trợ cho các dự án công và phát triển cơ sở hạ tầng.)

Dự toán ngân sách nhà nước là gì?

Dự toán ngân sách nhà nước là kế hoạch dự kiến toàn bộ các khoản thu và chi của ngân sách nhà nước trong một năm ngân sách, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền lập, xem xét và quyết định trước khi thực hiện.

Dự toán ngân sách nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc phân bổ nguồn lực tài chính của nhà nước, làm căn cứ để các Bộ, ngành và địa phương triển khai các nhiệm vụ chi tiêu, đầu tư phát triển và thực hiện các chương trình, dự án sử dụng vốn ngân sách.

Trong thực tế, dự toán ngân sách còn là cơ sở để lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu và tổ chức đấu thầu đối với các dự án, gói thầu sử dụng vốn ngân sách nhà nước. Vì vậy, việc xây dựng và phê duyệt dự toán ngân sách có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình triển khai các hoạt động đầu tư công và mua sắm công.

Vai trò của ngân sách nhà nước trong hoạt động đấu thầu

Ngân sách nhà nước đóng vai trò quan trọng trong hoạt động đấu thầu, bởi đây là nguồn vốn chủ yếu để triển khai nhiều dự án đầu tư công và mua sắm công của nhà nước. Các lĩnh vực như xây dựng hạ tầng giao thông, y tế, giáo dục, năng lượng hay mua sắm trang thiết bị cho cơ quan nhà nước thường được thực hiện từ nguồn ngân sách này.

Vai trò của ngân sách nhà nước trong đấu thầu được thể hiện cụ thể qua các khía cạnh sau:

• Ngân sách nhà nước là cơ sở tài chính để tổ chức lựa chọn nhà thầu. Khi một dự án hoặc gói thầu được phê duyệt sử dụng vốn ngân sách nhà nước, cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành lập kế hoạch lựa chọn nhà thầu và tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật nhằm bảo đảm việc sử dụng vốn công công khai, minh bạch và hiệu quả.
• Ngân sách nhà nước còn góp phần tạo ra nhiều cơ hội kinh doanh cho doanh nghiệp và nhà thầu. Hàng năm, hàng nghìn gói thầu sử dụng nguồn vốn ngân sách được công bố trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, trải rộng trong nhiều lĩnh vực và địa phương khác nhau.

Do đó, việc theo dõi và cập nhật thông tin các gói thầu sử dụng ngân sách nhà nước sẽ giúp nhà thầu nắm bắt kịp thời cơ hội tham gia đấu thầu, từ đó nâng cao khả năng trúng thầu và mở rộng hoạt động kinh doanh.

Tổ chức thu và chi ngân sách nhà nước

Theo Điều 20 và Điều 21 Nghị định 73/2026/NĐ-CP, việc tổ chức thu và chi ngân sách nhà nước được thực hiện theo quy định cụ thể nhằm bảo đảm quản lý và sử dụng ngân sách đúng mục đích, hiệu quả.

1. Tổ chức thu ngân sách nhà nước

Điều 20 Nghị định 73/2026/NĐ-CP quy định về việc tổ chức thu ngân sách nhà nước như sau:

1. Tổ chức quản lý và thực hiện thu thuế, phí, lệ phí và các khoản thu khác thuộc ngân sách theo quy định của pháp luật nộp trực tiếp vào Kho bạc nhà nước. Trường hợp được phép thu qua ủy nhiệm thu thì phải nộp đầy đủ, đúng thời hạn vào Kho bạc nhà nước theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính.

2. Các khoản viện trợ không hoàn lại bằng tiền của Chính phủ các nước, các tổ chức, cá nhân ngoài nước cho nhà nước, Chính phủ Việt Nam và chính quyền địa phương phải thu nộp kịp thời vào ngân sách nhà nước, trường hợp theo hiệp định hoặc thỏa thuận tài trợ có quy định giải ngân trực tiếp đến chương trình, dự án thì định kỳ phải hạch toán đầy đủ vào ngân sách nhà nước theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính.

3. Kho bạc nhà nước được mở tài khoản tại Ngân hàng nhà nước Việt Nam và ngân hàng thương mại để tập trung các khoản thu của ngân sách nhà nước; hạch toán đầy đủ, kịp thời các khoản thu vào ngân sách, điều tiết các khoản thu cho ngân sách các cấp theo đúng quy định.

4. Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định cụ thể về việc tổ chức thu, hạch toán kế toán các khoản thu, hoàn trả các khoản thu, thu viện trợ không hoàn lại vào Kho bạc nhà nước.

2. Tổ chức thu ngân sách nhà nước

Và Điều 21 Nghị định 73/2026/NĐ-CP quy định về việc tổ chức chi ngân sách nhà nước như sau:

1. Căn cứ các điều kiện chi ngân sách nhà nước quy định tại khoản 2 Điều 12 của Luật Ngân sách nhà nước, Thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách quy định tại khoản 1 Điều 19 của Nghị định này lập hồ sơ đề nghị chi gửi Kho bạc nhà nước để thanh toán hoặc tạm ứng theo quy định.

Các khoản chi lương, phụ cấp, trợ cấp xã hội, học bổng và các nhiệm vụ chi phát sinh thường xuyên hằng tháng để đảm bảo hoạt động của cơ quan, đơn vị được chi theo dự toán và phù hợp với tiến độ thực hiện hằng tháng trong năm; các nhiệm vụ chi đầu tư phát triển, các nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước theo quy định tại Điều 40 của Luật Ngân sách nhà nước và các khoản chi không phát sinh thường xuyên khác được thanh toán trong phạm vi dự toán được giao, theo tiến độ thực hiện và theo quy định của pháp luật có liên quan.

2. Căn cứ hồ sơ đề nghị chi của đơn vị sử dụng ngân sách, Kho bạc nhà nước kiểm tra hồ sơ, đối chiếu với dự toán đã giao cho đơn vị và thực hiện thanh toán theo đề nghị; có quyền từ chối thanh toán các khoản chi không có trong dự toán, trừ trường hợp tạm cấp ngân sách theo quy định tại Điều 53 của Luật Ngân sách nhà nước; hoặc từ chối thanh toán theo quy định của Chính phủ về thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực Kho bạc nhà nước và về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công.

3. Việc tạm cấp ngân sách thực hiện theo quy định tại Điều 53 của Luật Ngân sách nhà nước:

a) Căn cứ đề nghị của đơn vị sử dụng ngân sách, Kho bạc nhà nước nơi giao dịch thực hiện tạm cấp ngân sách cho các nhiệm vụ chi lương, các khoản có tính chất tiền lương và chi nghiệp vụ phí, công vụ phí quy định tại điểm a và điểm b khoản 2 Điều 53 của Luật Ngân sách nhà nước;

b) Căn cứ đề nghị của đơn vị dự toán cấp I, cơ quan tài chính cùng cấp có ý kiến bằng văn bản về việc tạm cấp ngân sách cho các nhiệm vụ chi quy định tại điểm d và điểm đ khoản 2 Điều 53 của Luật Ngân sách nhà nước, gửi Kho bạc nhà nước để thực hiện tạm cấp;

c) Căn cứ đề nghị của Ủy ban nhân dân các cấp, Bộ Tài chính (đối với đề nghị của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh) và Sở Tài chính (đối với đề nghị của Ủy ban nhân dân cấp xã) có ý kiến bằng văn bản về việc tạm cấp số bổ sung cân đối từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 53 của Luật Ngân sách nhà nước, gửi Kho bạc nhà nước để thực hiện;

d) Sau khi dự toán ngân sách được cấp có thẩm quyền giao, Kho bạc nhà nước hạch toán thu hồi các khoản kinh phí đã tạm cấp tại các điểm a, b và c khoản này.

4. Trường hợp các cơ quan, tổ chức, đơn vị dự toán ngân sách không chấp hành đầy đủ kịp thời chế độ báo cáo, quyết toán, báo cáo tài chính và báo cáo khác theo quy định, cơ quan tài chính có quyền yêu cầu Kho bạc nhà nước tạm đình chỉ chi ngân sách, trừ các khoản chi lương, phụ cấp, trợ cấp xã hội, học bổng và một số khoản chi cấp thiết theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính và chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Khi quyết định tạm đình chỉ chi ngân sách, cơ quan tài chính đồng thời thông báo cho cơ quan quản lý cấp trên của các cơ quan, tổ chức, đơn vị bị tạm đình chỉ chi ngân sách biết.

5. Việc tạm ứng và thu hồi vốn, kinh phí cho các đơn vị sử dụng ngân sách, chủ đầu tư thực hiện theo quy định tại khoản 1 Điều 58 của Luật Ngân sách nhà nước.

Trường hợp đến hết thời gian chỉnh lý quyết toán mà chưa thu hồi hết số vốn, kinh phí đã tạm ứng, việc xử lý số dư tạm ứng thực hiện theo quy định tại điểm c khoản 3 Điều 30 của Nghị định này.

6. Đối với các khoản chi đầu tư phát triển:

a) Việc chi cho các chương trình, dự án, nhiệm vụ thuộc đối tượng đầu tư công, không bao gồm các nhiệm vụ quy định tại điểm b và điểm c khoản này, thực hiện theo quy định của Chính phủ về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công;

b) Việc chi cấp bù lãi suất, phí quản lý cho ngân hàng chính sách được thực hiện trong phạm vi dự toán được giao, theo tiến độ thực hiện và theo quy định của pháp luật có liên quan;

c) Việc chi cấp vốn điều lệ cho các ngân hàng chính sách, quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách và hỗ trợ đầu tư cho các đối tượng khác theo quyết định của Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ được thực hiện trong phạm vi dự toán được giao, theo tiến độ thực hiện và theo quy định của pháp luật có liên quan;

d) Các khoản chi đầu tư phát triển khác được thực hiện trong phạm vi dự toán được giao, theo tiến độ thực hiện và theo quy định của pháp luật có liên quan.

7. Đối với các khoản chi thực hiện quản lý theo kết quả thực hiện nhiệm vụ:

Căn cứ vào dự toán được giao, hợp đồng, thỏa thuận đã ký kết, tiến độ triển khai thực hiện nhiệm vụ, dịch vụ, sản phẩm và mức độ đạt được các chỉ tiêu kết quả đã được cơ quan giao nhiệm vụ phê duyệt, Thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách lập hồ sơ đề nghị chi gửi Kho bạc nhà nước nơi giao dịch để thanh toán hoặc tạm ứng theo chế độ quy định.

8. Đối với các khoản chi từ nguồn vốn vay ngoài nước của Chính phủ, viện trợ không hoàn lại theo hiệp định hoặc thỏa thuận tài trợ có quy định giải ngân qua ngân hàng phục vụ để chuyển tiền trực tiếp cho chương trình, dự án, trường hợp được bố trí trong dự toán chi đầu tư phát triển, thực hiện theo quy định của Chính phủ về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công; trường hợp được bố trí trong dự toán chi thường xuyên, căn cứ đề nghị của đơn vị sử dụng ngân sách, Kho bạc nhà nước hạch toán thu, chi ngân sách nhà nước theo quy định.

9. Đối với số chi bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới, cơ quan tài chính cấp dưới thực hiện rút dự toán tại Kho bạc nhà nước.

10. Đối với các khoản chi dự trữ quốc gia thực hiện theo quy định của pháp luật về dự trữ quốc gia và quy định của pháp luật khác có liên quan.

11. Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết và hướng dẫn quy trình, thủ tục, hồ sơ đề nghị chi, hạch toán kế toán, thanh toán đối với các nhiệm vụ chi đầu tư phát triển, chi dự trữ quốc gia, chi từ nguồn vốn vay, viện trợ nước ngoài, chi kinh phí ủy quyền và chi bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới; quy định chi tiết về tổ chức thực hiện công tác kế toán ngân sách nhà nước.

Tóm lại, việc tổ chức thu và chi ngân sách nhà nước được thực hiện theo các quy định chặt chẽ nhằm bảo đảm nguồn ngân sách được quản lý, phân bổ và sử dụng đúng mục đích, minh bạch và hiệu quả, đồng thời đáp ứng các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của nhà nước.

Cách tra cứu gói thầu sử dụng ngân sách nhà nước trên DauThau.info

Với phần mềm DauThau.info, bạn có thể dễ dàng tra cứu các gói thầu sử dụng ngân sách nhà nước nhanh chóng và dễ dàng chỉ với vài thao tác đơn giản, cụ thể có 2 cách như sau:

Cách 1: Tìm kiếm bằng bộ lọc

Đầu tiên, bạn đăng ký/đăng nhập tài khoản vào phần mềm DauThau.info. Tại mục Tìm kiếm thông tin (ngay màn hình trang chủ), bạn nhập vào Từ khóa chính là “Ngân sách nhà nước”. 

XEM CHI TIẾT: Hướng dẫn tìm kiếm thông tin thầu bằng bộ lọc

Cách 2: Tìm kiếm bằng AI (AI Smart Filter)

Cũng tại màn hình trang chủ DauThau.info, mục Tìm kiếm thông tin, bạn click chọn Tìm kiếm bằng AI. 

Tại ô tìm kiếm (xem Hình 4), bạn có thể đặt câu hỏi hoặc mô tả cho AI về gói thầu sử dụng ngân sách nhà nước. Điểm đặc biệt khi tìm kiếm bằng AI là bạn không cần dùng cú pháp phức tạp hay nhớ chính xác tên gói thầu, chỉ cần nhập theo ngôn ngữ tự nhiên như khi trò chuyện, AI Smart Filter sẽ phân tích nội dung, tự động nhận diện các yếu tố quan trọng như: từ khóa chính, địa điểm, khoảng thời gian tìm kiếm… rồi hiển thị danh sách kết quả phù hợp nhất!

XEM CHI TIẾT: Hướng dẫn tìm kiếm thông tin thầu bằng AI (AI Smart Filter)

Kết quả sau khi tìm các gói thầu sử dụng nguồn vốn đối ứng bằng phần mềm DauThau.info (ở cách 1 hoặc cách 2) như sau:

Click vào link của gói thầu bất kỳ, bạn sẽ xem được thông tin về gói thầu có sử dụng ngân sách nhà nước tại mục Chi tiết nguồn vốn.

Lời kết

Ngân sách nhà nước là nguồn lực tài chính quan trọng để nhà nước triển khai các hoạt động đầu tư công và nhiều gói thầu trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội. Việc hiểu rõ khái niệm, vai trò của ngân sách nhà nước cũng như biết cách tra cứu các gói thầu sử dụng nguồn vốn này trên DauThau.info sẽ giúp doanh nghiệp và nhà thầu chủ động nắm bắt cơ hội, nâng cao hiệu quả tham gia đấu thầu.

Trường hợp cần tra cứu gói thầu sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước bằng phần mềm DauThau.info hoặc tìm hiểu sâu hơn về các vấn đề pháp lý khác liên quan đến hoạt động đấu thầu, vui lòng liên hệ DauThau.info để được hỗ trợ:

• Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ đấu thầu: https://support.dauthau.net 
• Zalo OA: https://zalo.me/710508638087188690 
• Hotline: 0904.634.288 hoặc 024.8888.4288
• Email: contact@dauthau.asia
• Kênh chat: m.me/dauthau.info 
• Group Hỗ trợ nhà thầu: www.fb.com/groups/nhathaumuasamcong