BIM là gì? Mô hình và ứng dụng BIM trong đấu thầu xây dựng

BIM là gì?

BIM (Building Information Modeling) là mô hình thông tin công trình, một phương pháp tạo lập và quản lý dữ liệu xây dựng thông qua mô hình số 3D của công trình.

Hiểu đơn giản, BIM không chỉ là bản vẽ, mà là một hệ thống tích hợp toàn bộ thông tin của công trình như: thiết kế, vật liệu, khối lượng, chi phí, tiến độ và dữ liệu vận hành. Nhờ đó, các bên như chủ đầu tư, tư vấn và nhà thầu có thể phối hợp hiệu quả hơn trong suốt vòng đời dự án.

Trong thực tế, BIM được ứng dụng rộng rãi để:

• Thiết kế và mô phỏng công trình
• Bóc tách khối lượng, lập dự toán
• Quản lý tiến độ và chi phí
• Hỗ trợ lập hồ sơ và tham gia đấu thầu xây dựng

Cần lưu ý rằng BIM không chỉ đơn thuần là mô hình 3D hay một phần mềm thiết kế như nhiều người vẫn hiểu. Thực chất, BIM là sự kết hợp của ba yếu tố cốt lõi gồm:

• Quy trình (Process) - quyết định cách thông tin được tổ chức và sử dụng xuyên suốt dự án

• Con người (People) - là yếu tố vận hành, phối hợp và khai thác dữ liệu

• Công nghệ (Technology).- đóng vai trò hỗ trợ

Việc hiểu đúng bản chất này giúp doanh nghiệp tránh được sai lầm phổ biến là đầu tư vào phần mềm nhưng không khai thác được hiệu quả của BIM.

BIM khác gì so với bản vẽ CAD truyền thống

Mặc dù đều là công cụ hỗ trợ thiết kế trong xây dựng, BIM và CAD có sự khác biệt rất lớn về bản chất, cách vận hành và giá trị mang lại. Nếu CAD là công cụ vẽ kỹ thuật, thì BIM là một phương pháp quản lý thông tin toàn diện cho cả dự án.

Dưới đây là những điểm khác biệt cốt lõi:

Vai trò của BIM trong vòng đời dự án xây dựng

BIM đóng vai trò quan trọng xuyên suốt vòng đời dự án xây dựng, từ giai đoạn chuẩn bị, thiết kế đến thi công và vận hành. Nhờ mô hình dữ liệu tập trung, BIM giúp các bên liên quan phối hợp hiệu quả hơn, giảm sai sót và tối ưu chi phí.

Cụ thể, BIM hỗ trợ:

• Giai đoạn thiết kế: mô hình hóa 3D, phát hiện xung đột kỹ thuật
• Giai đoạn đấu thầu: bóc tách khối lượng, lập dự toán và xây dựng hồ sơ mời thầu chính xác
• Giai đoạn thi công: quản lý tiến độ (4D), kiểm soát chi phí (5D)
• Giai đoạn vận hành: quản lý tài sản, bảo trì công trình

Nhờ đó, BIM giúp nâng cao hiệu quả quản lý dự án và minh bạch hóa hoạt động xây dựng, đặc biệt trong đấu thầu.

Tại Việt Nam, mặc dù BIM được đánh giá cao về khả năng giảm sai sót, tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả phối hợp, nhưng việc triển khai trên thực tế vẫn còn nhiều hạn chế. Nhiều doanh nghiệp chưa có đội ngũ nhân sự BIM chuyên sâu, thiếu quy chuẩn dữ liệu thống nhất giữa các bên tham gia dự án, và trong một số trường hợp, BIM được áp dụng mang tính hình thức.

Do đó, giá trị của BIM không nằm ở việc có áp dụng hay không, mà nằm ở mức độ áp dụng và khả năng tích hợp BIM vào quy trình thực tế của dự án.

Mô hình BIM là gì? Các loại mô hình BIM phổ biến

Mô hình BIM là mô hình số hóa công trình, tích hợp không chỉ hình học 3D mà còn các dữ liệu quan trọng như tiến độ, chi phí, vật liệu và thông tin vận hành. Nhờ khả năng quản lý dữ liệu tập trung, mô hình BIM giúp các bên tham gia dự án xây dựng phối hợp hiệu quả hơn trong suốt vòng đời công trình.

Trong thực tế, mô hình BIM 3D là nền tảng cơ bản và được sử dụng phổ biến nhất. Từ đó, BIM tiếp tục được phát triển thành các cấp độ cao hơn như 4D, 5D, 6D, 7D nhằm phục vụ các nhu cầu quản lý tiến độ, chi phí và vận hành công trình.

Mô hình BIM 3D trong thiết kế xây dựng

BIM 3D là cấp độ cơ bản nhất, trong đó công trình được thể hiện dưới dạng mô hình không gian ba chiều trực quan.

Mô hình này giúp:

• Hiển thị rõ cấu trúc và hình dạng công trình
• Phát hiện xung đột kỹ thuật giữa các hệ thống (kết cấu, điện, nước…)
• Tăng khả năng phối hợp giữa các bộ môn thiết kế

Nhờ BIM 3D, các bên có thể hiểu rõ công trình ngay từ giai đoạn thiết kế, hạn chế sai sót khi triển khai thi công.

Mô hình BIM 4D - Quản lý tiến độ thi công

BIM 4D là sự kết hợp giữa mô hình 3D và yếu tố thời gian, cho phép mô phỏng quá trình thi công theo từng giai đoạn. Cụ thể, BIM 4D hỗ trợ:

• Lập và theo dõi tiến độ thi công chi tiết
• Quản lý nguồn lực như nhân công, vật tư
• Dự báo và kiểm soát rủi ro về tiến độ

Trong hoạt động đấu thầu, BIM 4D giúp nhà thầu xây dựng phương án thi công rõ ràng, nâng cao tính cạnh tranh của hồ sơ dự thầu.

Mô hình BIM 5D - Quản lý chi phí dự án

BIM 5D tích hợp thêm dữ liệu chi phí vào mô hình, đóng vai trò quan trọng trong quản lý tài chính dự án. Nhờ BIM 5D, các bên có thể:

• Bóc tách khối lượng chính xác từ mô hình công trình
• Lập dự toán chi phí xây dựng sát thực tế
• Kiểm soát ngân sách và chi phí phát sinh

Đây là công cụ đặc biệt hữu ích trong việc xác định giá gói thầu và quản lý chi phí trong đấu thầu xây dựng.

Mô hình BIM 6D, 7D - Quản lý vận hành và bảo trì công trình

BIM 6D và 7D là các cấp độ nâng cao, tập trung vào giai đoạn vận hành công trình sau khi hoàn thành.

• BIM 6D: Hỗ trợ phân tích và tối ưu hiệu quả sử dụng năng lượng, góp phần nâng cao tính bền vững của công trình
• BIM 7D: Tích hợp dữ liệu về thiết bị và tài sản, phục vụ công tác bảo trì, bảo dưỡng và quản lý vận hành

Việc áp dụng BIM 6D, 7D giúp chủ đầu tư tối ưu chi phí vận hành và kéo dài tuổi thọ công trình.

Phân loại BIM theo các cấp độ 3D, 4D, 5D, 6D, 7D hiện nay chủ yếu mang tính phổ biến trong đào tạo và truyền thông nhằm giúp người đọc dễ hình dung các ứng dụng của BIM. Tuy nhiên, đây không phải là hệ thống phân loại mang tính tiêu chuẩn bắt buộc trong các quy định quốc tế.

Trên thực tế, hiệu quả của BIM không phụ thuộc vào việc đạt đến “bao nhiêu D”, mà phụ thuộc vào cách dữ liệu được khai thác trong từng giai đoạn của dự án. Một mô hình 3D nếu được sử dụng tốt vẫn có thể mang lại giá trị cao hơn so với một mô hình 5D nhưng không được tích hợp vào quy trình thực tế.

Ứng dụng BIM trong hoạt động đấu thầu xây dựng

Trong hoạt động đấu thầu xây dựng, BIM được ứng dụng rộng rãi nhằm nâng cao độ chính xác, minh bạch và hiệu quả trong toàn bộ quá trình lựa chọn và thực hiện gói thầu. Cụ thể:

• Hỗ trợ lập hồ sơ mời thầu: Cung cấp thông tin chi tiết về thiết kế, vật liệu, khối lượng giúp hồ sơ rõ ràng, hạn chế sai sót
• Bóc tách khối lượng, xác định giá gói thầu: Tự động tính toán khối lượng từ mô hình BIM, giúp lập dự toán chính xác và sát thực tế
• Hỗ trợ nhà thầu lập hồ sơ dự thầu: Phân tích thiết kế, xây dựng biện pháp thi công, lập tiến độ và dự toán hiệu quả
• Đánh giá hồ sơ dự thầu minh bạch: Dễ dàng so sánh phương án kỹ thuật, tiến độ và chi phí giữa các nhà thầu
• Quản lý tiến độ và chi phí sau khi trúng thầu: Ứng dụng BIM 4D, 5D để theo dõi tiến độ thi công và kiểm soát ngân sách

Nhờ đó, BIM giúp nâng cao chất lượng đấu thầu, giảm rủi ro và tối ưu hiệu quả quản lý gói thầu xây dựng.

Hiện nay, nhiều hồ sơ mời thầu đã bắt đầu yêu cầu nhà thầu áp dụng BIM. Tuy nhiên, không phải mọi hồ sơ BIM đều mang lại giá trị thực tế trong quá trình lập và thực hiện dự thầu.

Một số trường hợp phổ biến có thể kể đến như: mô hình BIM chỉ dừng ở mức thể hiện hình học mà không đủ dữ liệu để bóc tách khối lượng; thông tin không đáp ứng yêu cầu lập dự toán; hoặc mô hình không được cập nhật theo tiến độ thi công… Những trường hợp này cho thấy BIM chỉ được sử dụng như một yếu tố hình thức trong hồ sơ.

Vì vậy, khi đánh giá năng lực BIM của nhà thầu, cần tập trung vào các yếu tố có thể kiểm chứng được như khả năng bóc tách khối lượng từ mô hình, mức độ liên kết với tiến độ và chi phí, cũng như khả năng sử dụng BIM trong thực tế thi công. Việc đánh giá nên dựa trên hiệu quả sử dụng thay vì chỉ dựa trên sự tồn tại của mô hình.

Hướng dẫn tìm các gói thầu BIM bằng DauThau.info

Với phần mềm DauThau.info, bạn có thể dễ dàng tra cứu các gói thầu BIM nhanh chóng và dễ dàng chỉ với vài thao tác đơn giản, cụ thể có 2 cách như sau:

Cách 1: Tìm kiếm bằng bộ lọc

Đầu tiên, bạn đăng ký/đăng nhập tài khoản vào phần mềm DauThau.info. Tại mục Tìm kiếm thông tin (ngay màn hình trang chủ), bạn nhập vào Từ khóa chính là “BIM”. 

XEM CHI TIẾT: Hướng dẫn tìm kiếm thông tin thầu bằng bộ lọc

Cách 2: Tìm kiếm bằng AI (AI Smart Filter)

Cũng tại màn hình trang chủ DauThau.info, mục Tìm kiếm thông tin, bạn click chọn Tìm kiếm bằng AI. 

Tại ô tìm kiếm (xem Hình 4), bạn có thể đặt câu hỏi hoặc mô tả cho AI về gói thầu BIM. Điểm đặc biệt khi tìm kiếm bằng AI là bạn không cần dùng cú pháp phức tạp hay nhớ chính xác tên gói thầu, chỉ cần nhập theo ngôn ngữ tự nhiên như khi trò chuyện, AI Smart Filter sẽ phân tích nội dung, tự động nhận diện các yếu tố quan trọng như: từ khóa chính, địa điểm, khoảng thời gian tìm kiếm… rồi hiển thị danh sách kết quả phù hợp nhất!

XEM CHI TIẾT: Hướng dẫn tìm kiếm thông tin thầu bằng AI (AI Smart Filter)

Kết quả sau khi tìm các gói thầu BIM bằng phần mềm DauThau.info (ở cách 1 hoặc cách 2) như sau:

Lời kết

Có thể thấy, BIM không chỉ là công cụ thiết kế mà còn là giải pháp quản lý toàn diện trong xây dựng và đấu thầu. Việc áp dụng BIM giúp nâng cao độ chính xác của dữ liệu, tối ưu chi phí, tiến độ và tăng tính minh bạch trong lựa chọn nhà thầu.

Trường hợp cần tư vấn các vấn đề liên quan đến đấu thầu, vui lòng liên hệ với DauThau.info qua:

• Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ đấu thầu: https://support.dauthau.net 
• Zalo OA: https://zalo.me/710508638087188690 
• Hotline: 0904.634.288 hoặc 024.8888.4288
• Email: contact@dauthau.asia
• Kênh chat: m.me/dauthau.info 
• Group Hỗ trợ nhà thầu: www.fb.com/groups/nhathaumuasamcong