Hình thức đấu thầu là gì? Các hình thức đấu thầu theo Luật Đấu thầu mới nhất

Hình thức đấu thầu là gì? 

Hình thức đấu thầu (hay hình thức lựa chọn nhà thầu) là hình thức mà các tổ chức hoặc cá nhân sử dụng để chọn lựa nhà thầu hay nhà cung cấp hàng hóa, dịch vụ phù hợp nhất cho một dự án cụ thể. 

Các hình thức đấu thầu hiện nay 

Hiện nay, hoạt động lựa chọn nhà thầu về cơ bản được thực hiện trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia (đấu thầu qua mạng). Nội dung sau sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về khái niệm, cách triển khai và các điểm khác nhau giữa đấu thầu truyền thống và đấu thầu qua mạng, cụ thể:

Hình thức đấu thầu truyền thống

Đấu thầu truyền thống là hình thức lựa chọn nhà thầu được thực hiện trực tiếp bằng hồ sơ giấy, trong đó toàn bộ quy trình như phát hành hồ sơ mời thầu, nộp hồ sơ dự thầu, mở thầu và đánh giá hồ sơ đều diễn ra trực tiếp tại địa điểm do bên mời thầu quy định.

Ở hình thức này, nhà thầu phải chuẩn bị hồ sơ bản cứng, niêm phong và nộp trực tiếp; việc mở thầu được tổ chức công khai theo thời gian, địa điểm cụ thể. Tuy nhiên, theo lộ trình chuyển đổi số và quy định hiện hành, hình thức này hiện nay đã được thay thế gần như hoàn toàn bằng đấu thầu qua mạng trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

Hình thức đấu thầu qua mạng

Đấu thầu qua mạng là hình thức lựa chọn nhà thầu được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử thông qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Toàn bộ quy trình từ đăng tải thông báo mời thầu, phát hành hồ sơ, nộp hồ sơ dự thầu, mở thầu đến công bố kết quả đều được thực hiện trực tuyến.

Nhà thầu sử dụng tài khoản và chữ ký số để tham gia dự thầu, không cần nộp hồ sơ giấy hay đến trực tiếp địa điểm mở thầu. Hình thức này giúp tiết kiệm chi phí, thời gian, tăng tính minh bạch và là phương thức bắt buộc áp dụng đối với phần lớn gói thầu theo quy định hiện hành.

Sự khác nhau giữa đấu thầu truyền thống và qua mạng

Mặc dù đấu thầu truyền thống hiện nay hầu như không còn áp dụng, tuy nhiên việc so sánh hai hình thức này sẽ giúp nhà thầu hiểu rõ sự thay đổi về quy trình, chi phí, cách nộp hồ sơ và mức độ minh bạch khi chuyển sang môi trường điện tử.

Để xem đầy đủ các tiêu chí so sánh chi tiết (quy trình, hồ sơ, mở thầu, chi phí, tính công khai…), quý doanh nghiệp tham khảo tại bài viết: Sự khác nhau giữa đấu thầu truyền thống và đấu thầu qua mạng

10 hình thức lựa chọn nhà thầu theo luật đấu thầu 2023

Căn cứ theo khoản 12 Điều 1 Luật Đấu thầu 90/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung Luật Đấu thầu 2023, hiện tại có 10 hình thức lựa chọn nhà thầu, cụ thể:

• Chỉ định thầu

• Lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt

• Đặt hàng

• Mua sắm trực tiếp

• Đấu thầu rộng rãi

• Chào hàng cạnh tranh

• Đấu thầu hạn chế

• Tự thực hiện

• Tham gia thực hiện của cộng đồng

• Đàm phán giá

Thông tin chi tiết của từng hình thức đấu thầu qua mạng sẽ được DauThau.info chia sẻ chi tiết ngay sau đây, cụ thể:

1. Chỉ định thầu

Theo khoản 14 Điều 1 Luật Đấu thầu số 90 có quy định cụ thể về hình thức chỉ định thầu như sau: 
“14. Sửa đổi, bổ sung Điều 23 như sau:

Điều 23. Chỉ định thầu

1. Chỉ định thầu được áp dụng để giao cho một nhà thầu thực hiện gói thầu thuộc dự án, dự toán mua sắm đáp ứng một trong các yêu cầu sau:

a) Có yêu cầu cấp bách, khẩn cấp nhằm thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, đối ngoại, bảo vệ chủ quyền quốc gia; ngăn chặn hoặc xử lý hậu quả do sự kiện bất khả kháng, bảo vệ tài sản, sức khỏe, tính mạng của người dân; phòng, chống dịch bệnh;

b) Có yêu cầu về bảo vệ bí mật nhà nước;

c) Thuộc dự án đầu tư công đặc biệt; dự án đầu tư công khẩn cấp; dự án quan trọng quốc gia được cho phép áp dụng tại nghị quyết của Quốc hội khi quyết định chủ trương đầu tư dự án;

d) Có yêu cầu, điều kiện đặc thù về chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ thuật; nghiên cứu, thử nghiệm, quyền tác giả, bản quyền, bảo hành hoặc cần bảo đảm tính tương thích về công nghệ, bản quyền, quy hoạch;

đ) Có duy nhất một nhà thầu, nhà sản xuất cung cấp hàng hóa, dịch vụ trên thị trường;

e) Thuộc hạn mức áp dụng chỉ định thầu theo quy định của Chính phủ;

g) Thuộc trường hợp chỉ định thầu theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực;

h) Thuộc các lĩnh vực chiến lược, các dự án, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo đặc biệt, chuyển đổi số;

i) Gói thầu cần đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm chất lượng, hiệu quả.

2. Chính phủ quy định chi tiết Điều này.”

2. Lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt

Hình thức lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt được quy định tại Điều 29 Luật Đấu thầu 2023, cụ thể:

“1. Việc lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt được áp dụng đối với các gói thầu không thể lựa chọn nhà thầu theo quy định tại các điều 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27 và 28 của Luật này.

2. Thẩm quyền quyết định lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt được quy định như sau:

a) Thủ tướng Chính phủ quyết định lựa chọn nhà thầu quy định tại điểm c khoản 1 điều này;

b) Bộ trưởng Bộ Y tế quyết định và chịu trách nhiệm về việc lựa chọn nhà thầu quy định tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều này;

c) Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở Trung ương, chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định và chịu trách nhiệm về việc lựa chọn nhà thầu quy định tại các điểm d, đ, e, g và h khoản 1 Điều này.

3. Văn bản đề nghị phê duyệt phương án lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt phải nêu rõ lý do không thể đáp ứng điều kiện về lựa chọn nhà thầu quy định tại các điều 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27 và 28 của Luật này.

4. Chính phủ quy định chi tiết hồ sơ, quy trình, thủ tục lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt.”

3. Đặt hàng

Khoản 17 Điều 1 Luật đấu thầu sửa đổi số 90 có quy định về hình thức đặt hàng như sau:

“17. Bổ sung Điều 29a và Điều 29b vào sau Điều 29 thuộc Mục 1 như sau:

“Điều 29a. Đặt hàng

1. Đặt hàng là hình thức giao trực tiếp cho tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân thực hiện cung cấp hàng hóa, dịch vụ thuộc các trường hợp sau đây:

a) Sản phẩm, dịch vụ công ích, dịch vụ sự nghiệp công;

b) Hàng hóa, dịch vụ thuộc các lĩnh vực chiến lược; các dự án, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học trọng điểm, quan trọng quốc gia, công nghiệp nền tảng, công nghiệp mũi nhọn, hạ tầng năng lượng, hạ tầng số, giao thông xanh, quốc phòng, an ninh, đào tạo nhân lực gắn với chuyển giao công nghệ; công nghệ số trọng điểm;

c) Sản phẩm, hàng hóa từ kết quả của nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đặc biệt theo pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo;

d) Hàng hóa, dịch vụ được đặt hàng theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực.

Hàng hóa, dịch vụ đặt hàng theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực thì thực hiện theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực; trường hợp pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực không quy định về quy trình, thủ tục thì áp dụng quy định của pháp luật về đấu thầu.

2. Chính phủ quy định chi tiết Điều này.”

4. Mua sắm trực tiếp

Điều 25 Luật Đấu thầu 2023 có quy định hình thức mua sắm trực tiếp như sau:
“1. Mua sắm trực tiếp được áp dụng đối với gói thầu mua sắm hàng hóa tương tự thuộc dự án, dự toán mua sắm của cùng một chủ đầu tư hoặc chủ đầu tư khác và đáp ứng quy định tại khoản 2 Điều này.

2. Mua sắm trực tiếp được thực hiện khi đáp ứng đủ các điều kiện sau đây:

a) Nhà thầu đã trúng thầu thông qua đấu thầu rộng rãi hoặc đấu thầu hạn chế và đã ký hợp đồng thực hiện gói thầu trước đó;

b) Chủ đầu tư chỉ được áp dụng mua sắm trực tiếp một lần đối với các loại hàng hóa thuộc gói thầu và khối lượng từng hạng mục công việc nhỏ hơn 130% so với khối lượng hạng mục tương ứng thuộc gói thầu đã ký hợp đồng trước đó, không bao gồm khối lượng của tùy chọn mua thêm (nếu có);

c) Đơn giá của các phần việc thuộc gói thầu áp dụng mua sắm trực tiếp không được vượt đơn giá của các phần việc tương ứng thuộc gói thầu tương tự đã ký hợp đồng trước đó, đồng thời, phù hợp với giá thị trường tại thời điểm hoàn thiện hợp đồng;

d) Thời gian từ khi ký hợp đồng của gói thầu trước đó đến ngày phê duyệt kết quả mua sắm trực tiếp không quá 12 tháng.

3. Trường hợp nhà thầu thực hiện hợp đồng trước đó không có khả năng tiếp tục thực hiện gói thầu mua sắm trực tiếp thì được áp dụng mua sắm trực tiếp đối với nhà thầu khác nếu nhà thầu đó đáp ứng đủ các yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm, kỹ thuật và giá theo hồ sơ mời thầu và kết quả lựa chọn nhà thầu trước đó.”

5. Đấu thầu rộng rãi

Theo Điều 21 Luật Đấu thầu 2023 và khoản 45 Điều 1 Luật sửa đổi số 90/2025/QH15, có quy định cụ thể về hình thức đấu thầu rộng rãi như sau: 

“Đấu thầu rộng rãi là hình thức lựa chọn nhà thầu trong đó không hạn chế số lượng nhà thầu tham dự.”

6. Chào hàng cạnh tranh

Điều 81 Nghị định 214/2025/NĐ-CP có quy định về hình thức chào hàng cạnh tranh như sau:
“Chào hàng cạnh tranh được áp dụng đối với gói thầu quy định tại khoản 1 Điều 24 của Luật Đấu thầu và có giá gói thầu không quá 10 tỷ đồng. Chào hàng cạnh tranh được thực hiện theo quy trình sau:  

• Bước 1: Chuẩn bị lựa chọn nhà thầu

• Bước 2: Tổ chức lựa chọn nhà thầu

• Bước 3: Đánh giá hồ sơ dự thầu

• Bước 4: Phê duyệt và công khai kết quả lựa chọn nhà thầu

• Bước 5: Hoàn thiện, ký kết và quản lý thực hiện hợp đồng”

7. Đấu thầu hạn chế

Căn cứ Điều 22 Luật Đấu thầu 2023, khoản 13 Điều 1 Luật đấu thầu số 90 có quy định hình thức đấu thầu hạn chế như sau:

“Đấu thầu hạn chế là hình thức lựa chọn nhà thầu trong đó chỉ có một số nhà thầu đáp ứng yêu cầu của gói thầu được mời tham dự thầu, áp dụng trong các trường hợp sau đây:

1. Gói thầu có yêu cầu đặc thù về kỹ thuật mà chỉ có một số nhà thầu đáp ứng yêu cầu của gói thầu;

2. Nhà tài trợ vốn cho dự án, gói thầu có yêu cầu đấu thầu hạn chế trong điều ước quốc tế, thỏa thuận vay nước ngoài.”

8. Tự thực hiện

Căn cứ Điều 26 Luật Đấu thầu 2023, hình thức tự thực hiện được quy định như sau:
“1. Chủ đầu tư trực tiếp quản lý, sử dụng gói thầu được tự thực hiện gói thầu thuộc dự án, dự toán mua sắm khi đáp ứng đủ các điều kiện sau đây:

a) Có chức năng, nhiệm vụ, lĩnh vực hoạt động hoặc ngành, nghề kinh doanh phù hợp với yêu cầu của gói thầu;

b) Có năng lực kỹ thuật, tài chính và kinh nghiệm đáp ứng yêu cầu của gói thầu;

c) Có phương án khả thi huy động nhân sự, máy móc, thiết bị đáp ứng yêu cầu về tiến độ thực hiện gói thầu.

2. Chủ đầu tư trực tiếp tự thực hiện gói thầu hoặc giao đơn vị hạch toán phụ thuộc, phòng, ban thuộc tổ chức đó thực hiện.

3. Tổ chức, đơn vị quy định tại khoản 2 điều này không được chuyển nhượng cho tổ chức, cá nhân khác khối lượng công việc có giá trị từ 10% trở lên hoặc trên 50 tỷ đồng tính trên giá trị công việc quy định tại thỏa thuận giao việc.”

9. Tham gia thực hiện của cộng đồng

Điều 27 Luật Đấu thầu 2023, có quy định về hình thức tham gia thực hiện của cộng đồng như sau:
“Cộng đồng dân cư, tổ, nhóm thợ đủ năng lực tại địa phương nơi có gói thầu được giao thực hiện toàn bộ hoặc một phần gói thầu thuộc chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình đầu tư công mà Nhà nước và Nhân dân cùng làm có giá gói thầu không quá 05 tỷ đồng.”

10. Đàm phán giá

Theo Điều 28 Luật Đấu thầu 2023, hình thức đàm phán giá được quy định như sau:

“1. Đàm phán giá được áp dụng đối với các gói thầu sau đây:

a) Mua biệt dược gốc sinh phẩm tham chiếu;

b) Mua thuốc, thiết bị y tế, vật tư xét nghiệm chỉ có 01 hoặc 02 hãng sản xuất.

2. Bộ trưởng Bộ y tế quyết định việc áp dụng hình thức đàm phán giá, ban hành danh mục thuốc, thiết bị y tế, vật tư xét nghiệm được áp dụng hình thức đàm phán giá và quy định quy trình, thủ tục lựa chọn nhà thầu đối với các gói thầu áp dụng hình thức đàm phán giá.”

Tình huống đấu thầu phổ biến về các hình thức đấu thầu qua mạng

Dưới đây là một số tình huống phổ biến về các hình thức đấu thầu qua mạng hiện nay. Quý doanh nghiệp có thể tham khảo để có thêm những thông tin hữu ích cho mình trong quá trình áp dụng, cụ thể:

1. Gói thầu đấu thầu rộng rãi khi ký hợp đồng có phải in và kèm theo cả Điều kiện chung và Điều kiện cụ thể không, hay chỉ cần ký hợp đồng chính? 

Theo Điều 113 Nghị định 214/2025/NĐ-CP có quy định:

• Hợp đồng ký kết giữa chủ đầu tư (hoặc đơn vị được ủy quyền) với nhà thầu là hợp đồng dân sự và được xác lập bằng văn bản.

• Nội dung của hợp đồng phải được lập theo mẫu quy định trong hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu, đồng thời phù hợp với kết quả thương thảo hợp đồng (nếu có), kết quả hoàn thiện hợp đồng, kết quả lựa chọn nhà thầu trên cơ sở yêu cầu của gói thầu và quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực (nếu có).

• Khi ký kết hợp đồng, văn bản hợp đồng phải đảm bảo phù hợp với các nội dung sau:

• Điều kiện chung của hợp đồng, điều kiện cụ thể của hợp đồng trong hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu và các nội dung hiệu chỉnh, bổ sung, làm rõ trong quá trình lựa chọn nhà thầu;

• Các nội dung đề xuất của nhà thầu trong hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất được chủ đầu tư chấp thuận và các nội dung thống nhất giữa hai bên trong quá trình thương thảo hợp đồng (nếu có), hoàn thiện hợp đồng;

• Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu;

• Quy định của pháp luật.

Như vậy, khi ký hợp đồng gói thầu đấu thầu rộng rãi, hợp đồng phải bao gồm cả Điều kiện chung và Điều kiện cụ thể của hợp đồng (nếu có), không chỉ đơn thuần là ký hợp đồng chính. Điều kiện chung và điều kiện cụ thể là các bộ phận không thể tách rời của hợp đồng, được quy định trong hồ sơ mời thầu/hồ sơ yêu cầu và phải được các bên ký kết, lưu giữ cùng hợp đồng chính.

2. Mua cây giống, con giống trị giá 1 tỷ đồng để cấp cho hộ nghèo theo Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững có phải đấu thầu rộng rãi hoặc chào hàng cạnh tranh không?

Đối với trường hợp mua cây giống, con giống trị giá 1 tỷ đồng để cấp cho hộ nghèo theo Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, bạn cần lưu ý:

• Nếu gói thầu mua cây giống, con giống trị giá 1 tỷ đồng để cấp cho hộ nghèo theo Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững mà cộng đồng dân cư, tổ chức, tổ, nhóm thợ tại địa phương có thể đảm nhiệm thì có thể áp dụng hình thức tham gia thực hiện của cộng đồng, không bắt buộc phải đấu thầu rộng rãi hoặc chào hàng cạnh tranh.

• Nếu không đủ điều kiện để áp dụng hình thức tham gia thực hiện của cộng đồng, thì có thể áp dụng hình thức chào hàng cạnh tranh (vì giá trị gói thầu không quá 5 tỷ đồng và nếu đáp ứng các điều kiện về hàng hóa thông dụng, sẵn có trên thị trường...).

• Đấu thầu rộng rãi chỉ áp dụng khi không đủ điều kiện áp dụng các hình thức khác và phải tuân thủ quy định về lý do không áp dụng đấu thầu rộng rãi.

3. Nếu sử dụng nguồn vốn thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Đấu thầu thì có bắt buộc phải áp dụng đấu thầu rộng rãi hoặc chào hàng cạnh tranh không?

Theo Điều 20, 21 Luật Đấu thầu 2023 có quy định như sau:

• Đấu thầu rộng rãi là hình thức lựa chọn nhà thầu trong đó không hạn chế số lượng nhà thầu tham dự.

• Đấu thầu rộng rãi được áp dụng đối với tất cả các gói thầu, trừ trường hợp quy định tại các Điều 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28 và 29 của Luật này. Trường hợp không áp dụng đấu thầu rộng rãi, văn bản trình duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu phải nêu rõ lý do không thực hiện đấu thầu rộng rãi; người có thẩm quyền quyết định và chịu trách nhiệm về việc không áp dụng đấu thầu rộng rãi.

Ngoài ra, Điều 24 Luật Đấu thầu 2023 cũng có quy định thể về hình thức chào hàng cạnh tranh, cụ thể:

“Chào hàng cạnh tranh được áp dụng đối với gói thầu có giá gói thầu không quá 05 tỷ đồng thuộc một trong các trường hợp: gói thầu dịch vụ phi tư vấn thông dụng, đơn giản; gói thầu mua sắm hàng hóa thông dụng, sẵn có trên thị trường với đặc tính kỹ thuật được tiêu chuẩn hóa và tương đương nhau về chất lượng; gói thầu xây lắp công trình đơn giản đã có thiết kế bản vẽ thi công được phê duyệt; gói thầu hỗn hợp cung cấp hàng hóa và xây lắp, trong đó nội dung xây lắp đáp ứng quy định tại khoản 3 điều này.”

Như vậy, khi sử dụng nguồn vốn thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Đấu thầu, nguyên tắc chung là phải áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi cho tất cả các gói thầu, trừ các trường hợp được quy định cụ thể tại các Điều 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28 và 29 của Luật này (bao gồm các hình thức như chỉ định thầu, chào hàng cạnh tranh, mua sắm trực tiếp, tự thực hiện, lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt, v.v.). Nếu không áp dụng đấu thầu rộng rãi thì phải nêu rõ lý do và được người có thẩm quyền quyết định, chịu trách nhiệm.

Lời kết

Việc hiểu đúng khái niệm và các hình thức đấu thầu theo Luật Đấu thầu hiện hành không chỉ giúp nhà thầu tuân thủ quy định pháp luật mà còn chủ động xây dựng chiến lược tham gia phù hợp. Trong bối cảnh đấu thầu qua mạng là phương thức triển khai chủ yếu hiện nay, doanh nghiệp cần nắm vững quy trình và cập nhật kịp thời các quy định mới để nâng cao hiệu quả và năng lực cạnh tranh khi tham dự thầu.

Trường hợp cần được hỗ trợ cung cấp các giải pháp phần mềm liên quan đến lĩnh vực đấu thầu hoặc tư vấn liên quan đến tình huống đấu thầu, vui lòng liên hệ:

• Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ đấu thầu: https://support.dauthau.net

• Zalo OA: https://zalo.me/710508638087188690

• Hotline: 0904.634.288 hoặc 024.8888.4288

• Email: contact@dauthau.asia

• Kênh chat: m.me/dauthau.info

• Group Hỗ trợ nhà thầu: www.fb.com/groups/nhathaumuasamcong