Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo là gì? Quy định về hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo

Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo là gì?

Căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 3 Nghị quyết 198/2025/QH15 về cơ chế, chính sách phát triển kinh tế tư nhân thì:

Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo là doanh nghiệp được thành lập để thực hiện ý tưởng trên cơ sở khai thác tài sản trí tuệ, công nghệ, mô hình kinh doanh mới và có khả năng tăng trưởng nhanh.

Như vậy, có thể hiểu rằng doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo không phải bất kỳ doanh nghiệp mới thành lập nào, mà phải đáp ứng đồng thời hai đặc trưng cốt lõi:

1. Có yếu tố đổi mới sáng tạo - tức là hoạt động dựa trên công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới hoặc tài sản trí tuệ mang tính khác biệt; 
2. Có khả năng tăng trưởng nhanh - thể hiện qua tiềm năng mở rộng thị trường, gia tăng doanh thu hoặc quy mô trong thời gian ngắn.

Nhóm doanh nghiệp này thường gắn với các hoạt động nghiên cứu - phát triển, ứng dụng công nghệ, thử nghiệm mô hình kinh doanh mới và đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo của nền kinh tế.

Đặc điểm của doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo

Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thường có những dấu hiệu nhận diện đặc trưng, đặc biệt phù hợp trong các gói thầu yêu cầu tính đổi mới, giải pháp công nghệ hoặc mô hình triển khai linh hoạt. 

• Khởi nguồn từ ý tưởng đổi mới: Doanh nghiệp hình thành từ các ý tưởng sáng tạo, khai thác công nghệ hoặc tài sản trí tuệ để đưa ra giải pháp khác biệt - đây là yếu tố giúp họ tạo lợi thế trong các gói thầu cần tính mới, tính tối ưu hoặc yêu cầu giải pháp cải tiến.
• Định hướng công nghệ - sáng tạo: Mô hình hoạt động dựa trên nền tảng công nghệ cao, sản phẩm - dịch vụ mang hàm lượng chất xám lớn. Điều này phù hợp với xu hướng đấu thầu hiện nay khi nhiều chủ đầu tư ưu tiên lựa chọn nhà thầu có giải pháp kỹ thuật tiên tiến và khả năng tối ưu chi phí.
• Tốc độ tăng trưởng nhanh: Nhờ khả năng thích ứng và quy mô vận hành linh hoạt, doanh nghiệp có thể nhanh chóng mở rộng nguồn lực khi tham gia và thực hiện hợp đồng. Đây là lợi thế trong các gói thầu yêu cầu triển khai nhanh hoặc mở rộng phạm vi cung cấp.
• Chấp nhận rủi ro - khả năng thử nghiệm cao: Hoạt động trong môi trường cạnh tranh và nhiều biến động giúp doanh nghiệp sẵn sàng thử nghiệm, cải tiến, đưa ra phương án mới. Điều này tạo ra các đề xuất kỹ thuật có tính đột phá khi dự thầu. 

Chính những đặc điểm này khiến doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trở thành lực lượng đáng chú ý trong đấu thầu, đặc biệt ở các lĩnh vực công nghệ, dịch vụ sáng tạo, chuyển đổi số và nghiên cứu - phát triển, góp phần thúc đẩy đổi mới và nâng cao hiệu quả đầu tư công.

Tiêu chí xác định doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo

Điều 20 Nghị định 80/2021/NĐ-CP có quy định doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo hiện nay được xác định theo một trong các tiêu chí dưới đây:

1. Sản xuất, kinh doanh sản phẩm hình thành từ sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, phần mềm máy tính, ứng dụng trên điện thoại di động, điện toán đám mây, giống vật nuôi mới, giống cây trồng mới, giống thủy sản mới, giống cây lâm nghiệp mới.

2. Sản xuất, kinh doanh sản phẩm được tạo ra từ các dự án sản xuất thử nghiệm, sản phẩm mẫu và hoàn thiện công nghệ; sản xuất, kinh doanh sản phẩm đạt giải tại các cuộc thi khởi nghiệp, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia, quốc tế và các giải thưởng về khoa học và công nghệ theo quy định của pháp luật về giải thưởng khoa học và công nghệ.

3. Có giải pháp công nghệ hoặc mô hình kinh doanh mới có khả năng tăng trưởng doanh thu của doanh nghiệp đạt tối thiểu 20% trong 02 năm liên tiếp trên cơ sở phân tích các yếu tố thị phần, khả năng phát triển của sản phẩm, dịch vụ và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Như vậy, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo theo quy định pháp luật không được xác định dựa trên cảm tính hay chỉ vì doanh nghiệp “mới thành lập”, mà phải đáp ứng ít nhất một trong các tiêu chí cụ thể tại Điều 20 Nghị định 80/2021/NĐ-CP đã nêu ở trên.

Quy định về hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo

Điều 12 Thông tư 01/2018/TT-BKHCN  có quy định về việc hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo như sau:

1. Phương thức lựa chọn:

Thực hiện theo quy định tại Điều 20 Mục 2 Chương IV Nghị định số 39/2018/NĐ-CP ngày 11 tháng 3 năm 2018 quy định chi tiết một số điều của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

2. Nội dung hỗ trợ:

a) Hỗ trợ một phần kinh phí trả tiền công lao động trực tiếp và sử dụng các dịch vụ theo quy định tại điểm c khoản 5 Mục III Điều 1 Quyết định số 844/QĐ-TTg;

b) Hỗ trợ một phần kinh phí cung cấp không gian số, dịch vụ hỗ trợ trực tuyến; sản xuất thử nghiệm, làm sản phẩm mẫu, hoàn thiện công nghệ theo quy định tại điểm b khoản 6 Mục III Điều 1 Quyết định số 844/QĐ-TTg;

c) Hỗ trợ một phần kinh phí tham gia các khóa huấn luyện tập trung ngắn hạn tại một số tổ chức thúc đẩy kinh doanh uy tín ở nước ngoài theo quy định tại khoản 8 Mục III Điều 1 Quyết định số 844/QĐ-TTg;

d) Kết nối, giới thiệu đối tác, hỗ trợ thủ tục thông qua các đại diện khoa học và công nghệ, đại diện thương mại Việt Nam ở nước ngoài để tiếp cận thị trường nước ngoài theo quy định tại khoản 9 Mục III Điều 1 Quyết định số 844/QĐ-TTg.

Như vậy, theo Thông tư 01/2018/TT-BKHCN, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được hưởng các chính sách hỗ trợ khá đa dạng, từ tài chính, đào tạo đến kết nối thị trường quốc tế. Việc hỗ trợ không chỉ dừng lại ở kinh phí triển khai hoạt động mà còn mở rộng sang các dịch vụ, chương trình huấn luyện và hoạt động xúc tiến thương mại ở nước ngoài. Các quy định này cũng cho thấy Nhà nước coi trọng vai trò của doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp có thể hoàn thiện công nghệ, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường nhanh hơn.

FAQ - Những câu hỏi thường gặp về doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo

Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp về doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, các bạn cùng tham khảo! Nếu cần được hỗ trợ thêm, bạn truy cập vào Trung tâm Tư vấn và hỗ trợ đấu thầu (Support Center) của Hệ sinh thái Đấu Thầu để nhận được giải đáp từ AI Tư vấn Đấu Thầu (xem hướng dẫn sử dụng TẠI ĐÂY) hoặc Chuyên gia đấu thầu.

1. Nhà thầu là doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo có được hưởng ưu đãi trong lựa chọn nhà thầu?

AI Tư Vấn Đấu Thầu trả lời: Căn cứ tại Điều 10 Luật Đấu thầu 2023 quy định về ưu đãi trong lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư như sau:

1. Đối tượng được hưởng ưu đãi trong lựa chọn nhà thầu bao gồm:

…

g) Nhà thầu là doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo theo quy định của pháp luật;

…

Như vậy, nhà thầu là doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo là đối tượng được hưởng ưu đãi trong lựa chọn nhà thầu.

2. Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thuộc đối tượng được hưởng nhiều hơn một loại ưu đãi, được tính ưu đãi như thế nào?

Chuyên gia DauThau.info trả lời: Căn cứ tại khoản 1 Điều 5 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, quy định về nguyên tắc ưu đãi như sau:

1. Nhà thầu tham dự thầu thuộc đối tượng được hưởng nhiều hơn một loại ưu đãi trong đánh giá về năng lực và kinh nghiệm hoặc trong đánh giá về tài chính thì khi tính ưu đãi chỉ được hưởng một loại ưu đãi có lợi nhất cho nhà thầu tương ứng với từng nội dung đánh giá về năng lực và kinh nghiệm hoặc đánh giá về tài chính.

Như vậy, nhà thầu là doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thuộc đối tượng được hưởng nhiều hơn một loại ưu đãi, khi tính ưu đãi chỉ được hưởng một loại ưu đãi có lợi nhất cho nhà thầu.

3. Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo khi chào thầu sản phẩm đổi mới sáng tạo được hưởng những ưu đãi nào?

AI Tư Vấn Đấu Thầu trả lời: Căn cứ vào Điều 8, Điều 9 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo khi chào thầu sản phẩm đổi mới sáng tạo được hưởng các ưu đãi cụ thể như sau:

1. Khi chào thầu sản phẩm đổi mới sáng tạo:

• Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong nước khi chào thầu sản phẩm đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp mình không phải đáp ứng yêu cầu về doanh thu, số năm hoạt động trong cùng ngành nghề trong thời hạn 06 năm kể từ khi sản phẩm lần đầu được sản xuất và đủ điều kiện đưa ra thị trường.

2. Đối với sản phẩm, dịch vụ:

• Nhà thầu trong nước thuộc trường hợp quy định tại điểm g khoản 1 Điều 10 của Luật Đấu thầu khi chào thầu sản phẩm, dịch vụ do nhà thầu sản xuất hoặc cung cấp không phải đáp ứng điều kiện về bảo đảm cạnh tranh trong nội dung đánh giá về tư cách hợp lệ và yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm trong thời hạn 05 năm kể từ khi được cơ quan có thẩm quyền công nhận.
• Sản phẩm đổi mới sáng tạo là hàng hóa của cá nhân, nhóm cá nhân, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo khi tham dự thầu sẽ được hưởng ưu đãi theo quy định tại khoản 3 Điều 6 của Nghị định này.
• Sản phẩm đổi mới sáng tạo là dịch vụ của doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo khi tham dự thầu trong nước, quốc tế được hưởng ưu đãi theo quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 7 của Nghị định này.

3. Nguyên tắc ưu đãi:

• Chủ đầu tư có quyền quyết định việc áp dụng hoặc không áp dụng ưu đãi đối với một số gói thầu nhất định như đã quy định.
• Trường hợp doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đáp ứng điều kiện thuộc nhiều mức ưu đãi thì được lựa chọn mức ưu đãi cao nhất.

Tóm lại, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo khi chào thầu sản phẩm đổi mới sáng tạo được miễn yêu cầu về doanh thu, số năm hoạt động trong 06 năm kể từ khi sản phẩm đầu tiên được sản xuất và đủ điều kiện thương mại hóa; đồng thời, được ưu tiên về điều kiện năng lực, kinh nghiệm theo quy định chi tiết nêu trên.

4. Gói thầu thuộc lĩnh vực đổi mới sáng tạo có được phép chỉ định thầu?

AI Tư Vấn Đấu Thầu trả lời: Căn cứ vào khoản 3 Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, gói thầu thuộc lĩnh vực đổi mới sáng tạo đặc biệt (bao gồm các dự án, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo đặc biệt, chuyển đổi số) thuộc một trong 07 nhóm gói thầu được phép áp dụng hình thức chỉ định thầu.

Cụ thể, các trường hợp gói thầu thuộc nhóm này như sau:

• Gói thầu thuộc các dự án, nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đặc biệt theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo;
• Gói thầu có yêu cầu sử dụng công nghệ hoặc sản phẩm thuộc danh mục công nghệ chiến lược theo quy định của pháp luật về công nghệ cao; gói thầu có yêu cầu sử dụng hàng hóa, dịch vụ thuộc các lĩnh vực chiến lược theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực;
• Gói thầu thuê, mua sắm sản phẩm, dịch vụ công nghệ số sử dụng ngân sách nhà nước để thực hiện các nhiệm vụ trọng điểm về chuyển đổi số quốc gia hoặc theo yêu cầu tại Nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Quyết định của Thủ tướng Chính phủ;
• Gói thầu xây dựng, mở rộng, nâng cấp: cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia, cơ sở dữ liệu quốc gia, hệ thống thông tin báo cáo quốc gia; nền tảng tích hợp chia sẻ dữ liệu, phần mềm, cơ sở dữ liệu dùng chung của bộ, ngành, địa phương; hệ thống quản lý văn bản, điều hành, cơ sở dữ liệu chuyên ngành của bộ, tỉnh; hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính cấp bộ, cấp tỉnh; trung tâm giám sát, điều hành thông minh; hệ thống cung cấp dịch vụ công trực tuyến của quốc gia, bộ, địa phương; các nền tảng số, hệ thống thông tin quy mô quốc gia, quy mô vùng.

Do đó, với quy định hiện hành, các gói thầu thuộc lĩnh vực đổi mới sáng tạo đặc biệt, chuyển đổi số đủ điều kiện nêu trên được phép áp dụng hình thức chỉ định thầu theo quy định tại Nghị định 214/2025/NĐ-CP.

Lời kết

Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo không chỉ là lực lượng tiên phong trong đổi mới công nghệ mà còn được pháp luật dành nhiều cơ chế hỗ trợ và ưu đãi khi tham gia đấu thầu. Việc hiểu rõ khái niệm, tiêu chí xác định cũng như các chính sách hỗ trợ và ưu đãi liên quan sẽ giúp nhà thầu tận dụng tốt cơ hội, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường. 

Trường hợp cần tư vấn các vấn đề liên quan đến đấu thầu, vui lòng liên hệ với DauThau.info qua:

• Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ đấu thầu: https://support.dauthau.net 
• Zalo OA: https://zalo.me/710508638087188690 
• Hotline: 0904.634.288 hoặc 024.8888.4288
• Email: [email protected]
• Kênh chat: m.me/dauthau.info 
• Group Hỗ trợ nhà thầu: www.fb.com/groups/nhathaumuasamcong