Năm 2026 đừng đi đấu thầu nếu chỉ có giá rẻ!

Thời kỳ “giá rẻ là vua” đã thoái trào

Theo số liệu thống kê trong Báo cáo toàn cảnh đấu thầu 2025 cho thấy gói thầu xây lắp chiếm tới 42,24% về mặt giá trị, cho thấy mức độ quy mô của lĩnh vực xây lắp. Nhưng chính tại lĩnh vực này luôn tồn tại những tiềm ẩn rủi ro bên cạnh cơ hội cho các nhà thầu tham gia sân chơi. 

Trong lĩnh vực xây lắp có một thói quen rất khó bỏ đó là tư duy bỏ giá thấp để trúng thầu bằng mọi giá, sau đó tìm cách "bù lỗ" bằng phụ lục hợp đồng hoặc cắt xén chất lượng. Tuy nhiên, quản lý nhà nước ngày càng chặt chẽ, minh bạch khiến không ít nhà thầu phải trả giá đắt vì kiểu tư duy này. Điều này còn đặc biệt nghiêm trọng hơn nữa trong giai đoạn bão giá do cuộc chiến nhằm vào Iran do Mỹ - Isarel phát động ngày 28/2/2026 khiến tình hình căng thẳng leo thang làm giá dầu thế giới tăng vọt.

Cũng không riêng gì lĩnh vực xây lắp, các hàng hóa liên quan đến nhập khẩu ngay lập tức cũng bị ảnh hưởng do chi phí Logicstics tăng mạnh do eo biển Hormuz bị phong tỏa khiến tuyến đường biển qua khu vực Trung Đông bị ngưng trệ. 

Các sự kiện liên tục xảy ra trong những năm gần đây liên quan đến địa chính trị đã khiến tư duy làm thầu, đấu thầu trong nước cũng cần phải định hình lại. Nếu tiếp tục vẫn giữ tư duy "lấy giá đè người", bạn đang tự đưa mình vào ngõ cụt khi mà giá cả, lạm phát leo thang theo biến động từng ngày của thế giới.

4 Lý do khiến giá rẻ không còn là “tấm vé thông hành”

1. Giá rẻ không còn rẻ nữa

Khi Việt Nam với thị trường có độ mở cao, việc biến động giá trong giai đoạn ngắn là điều không tránh khỏi. Do đó, yếu tố giá luôn phải đặt lên cân nhắc hàng đầu khi tham dự thầu: Giá dự thầu cần được tính toán sao cho vừa đủ để doanh nghiệp có lãi và tái đầu tư, đồng thời có dự phòng trước các biến động lớn của thị trường, cũng như xét đến các yếu tố như tính sẵn có của hàng hóa hoặc mức độ phụ thuộc vào nhà cung cấp và vận chuyển.

Thời điểm tham dự thầu có thể giá rẻ, nhưng nếu nhà thầu trúng thầu thì tại thời điểm thực hiện hợp đồng, các yếu tố giá rẻ có còn khả thi để thực hiện hay không? Đây là bài toán mà nhà thầu phải cân nhắc để tránh lỗ hoặc rơi vào trường hợp không thực hiện được hợp đồng kéo theo hệ lụy sau này.

2. Sự trỗi dậy của “tiêu chí xanh”

Các chỉ số về phát thải carbon, vật liệu tái chế, tiết kiệm năng lượng hoặc tiêu chí ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) đang dần trở thành điểm cộng trong các yêu cầu khi mời thầu. Đấu thầu bền vững không còn là khái niệm mơ hồ mà đã được quy định tại Điều 12 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, cụ thể:

Điều 12. Đấu thầu bền vững
Căn cứ tính chất gói thầu, chủ đầu tư được quy định các yêu cầu về đấu thầu bền vững trong hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu theo một hoặc các cách thức sau:

1. Quy định yêu cầu về kỹ thuật trong hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu theo phương pháp chấm điểm hoặc phương pháp đạt, không đạt. Nhà thầu chào giải pháp, hàng hoá, dịch vụ đáp ứng yêu cầu về đấu thầu bền vững được tiếp tục xem xét, đánh giá.

2. Quy định trong công thức xác định giá đánh giá, trong đó lượng hóa các yếu tố đấu thầu bền vững vào công thức xác định giá đánh giá để so sánh, xếp hạng nhà thầu.

hoặc như trong lĩnh vực xây lắp có quy định như: “Đấu thầu bền vững: Trường hợp có yêu cầu về đấu thầu bền vững thì chủ đầu tư cần đưa ra quy định bảo đảm sự thân thiện với môi trường, xã hội (sử dụng vật tư, vật liệu xây dựng, thiết bị được chứng nhận nhãn năng lượng, nhãn sinh thái, vật liệu không nung, vật liệu bền vững, thân thiện môi trường, vật liệu có khả năng tái chế, tái sử dụng; biện pháp thi công nhằm hạn chế mức độ xả thải, rác thải, ô nhiễm môi trường, giảm thiểu tác động tiêu cực tới mặt bằng, khu vực thi công…) nhưng phải bảo đảm các quy định này là rõ ràng, không làm hạn chế sự tham gia của nhà thầu” đã được cụ thể hóa trong yêu cầu của E-HSMT.

3. Chi phí “vòng đời”

Khái niệm chi phí vòng đời chính là yếu tố giá đánh giá lâu nay được quy định trong hồ sơ mời thầu. 

Các yếu tố giá đánh giá trong gói thầu mua sắm hàng hóa được tính tới như:

a) Thời gian giao hàng:
b) Tiến độ thanh toán:
c) Chi phí cho các hạng mục vật tư, phụ tùng thay thế trong thời gian đầu
d) Khả năng sẵn sàng cung cấp vật tư, phụ tùng thay thế và các dịch vụ sau bán hàng cho hàng hóa được chào trong E-HSDT tại địa điểm dự án
đ) Chi phí vòng đời sử dụng:
Chi phí vòng đời nên được sử dụng khi chi phí dành cho vận hành và bảo dưỡng trong vòng đời sử dụng của hàng hóa là đáng kể so với chi phí mua hàng hóa và có thể khác nhau giữa các E-HSDT. Chi phí vòng đời sẽ được đánh giá trên cơ sở giá trị hiện tại ròng. Nếu áp dụng chi phí vòng đời, có thể xem xét các yếu tố cấu thành chi phí này để phục vụ việc so sánh và xếp hạng E-HSDT của các nhà thầu.

• Số năm tính chi phí vòng đời

• Tỷ lệ chiết khấu tính giá trị hiện tại ròng đối với chi phí vận hành và bảo dưỡng

• Chi phí vận hành và bảo dưỡng hằng năm trong suốt vòng đời của hàng hóa được xác định theo cách thức

• Các yếu tố khác theo yêu cầu của Chủ đầu tư, tổ chuyên gia;

• …

e) Hiệu suất và công suất của thiết bị:
g) Hàng hóa được chứng nhận nhãn sinh thái, nhãn năng lượng và tương đương (nếu có)
h) Đấu thầu bền vững (nếu có)

4. Uy tín của nhà thầu

Uy tín của nhà thầu là nội dung rất quan trọng, đặc biệt hiện nay với đa số các gói thầu thực hiện trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, mọi thông tin về nhà thầu được lưu giữ, nếu có bỏ giá thấp rồi sau đó thực hiện hợp đồng không đáp ứng hoặc chậm trễ đều có thể bị nêu tên và đưa vào danh sách vi phạm hợp đồng.

Nhà thầu cần làm gì để thắng thầu trong kỷ nguyên mới?

Một nhà thầu thông minh là người biết từ bỏ những gói thầu có giá "vô lý" để bảo vệ uy tín và sự tồn tại của doanh nghiệp, do đó hãy thắng thầu vì bạn là người làm tốt nhất chứ không phải vì bạn là người làm rẻ nhất. Vì vậy, hãy tập trung và chuẩn bị thật tốt vào 3 nội dung sau:

• Tập trung giải pháp kỹ thuật: Chứng minh giải pháp của mình là tốt nhất, mang lại nhiều hiệu quả và tiết kiệm chi phí cho chủ đầu tư.

• Xây dựng hồ sơ năng lực xanh: Hãy đầu tư vào các quy trình quản lý hiện đại

• Tối ưu hóa quy trình bằng công nghệ: Thay vì tìm cách cắt giảm chất lượng, hãy dùng AI và BIM để giảm lãng phí, từ đó có giá cạnh tranh một cách lành mạnh.

Những nội dung DauThau.info chia sẻ ở trên chủ yếu áp dụng cho các gói thầu xây lắp, nơi chịu sự biến động mạnh của giá nguyên vật liệu khi chi phí vận chuyển tăng cao, chi phí xăng dầu trong các gói thầu hạ tầng chiếm tỷ trọng lớn, hoặc các gói thầu có phần thiết bị, máy móc phải nhập khẩu hay liên quan đến logistics; trong khi đó, các hàng hóa, dịch vụ thông thường ít bị ảnh hưởng và không thuộc phạm vi khuyến cáo của bài viết.

Đấu thầu trên thị trường mua sắm công là cơ hội lớn cho mọi nhà thầu, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không có sự lựa chọn và chuẩn bị đúng đắn. Trong bối cảnh biến động hiện nay, cần cân nhắc kỹ trước khi tham gia, bởi lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở giá rẻ, mà ở khả năng kiểm soát rủi ro và năng lực thực thi.

Trường hợp cần tư vấn liên quan đến các tình huống đấu thầu, vui lòng liên hệ ngay để được hỗ trợ kịp thời:

• Kênh chat: m.me/dauthau.info

• Hotline: 0904.634.288 hoặc 024.8888.4288

• Email: [email protected]

• Zalo OA: https://zalo.me/710508638087188690

• Group Hỗ trợ nhà thầu: www.fb.com/groups/nhathaumuasamcong