Nhà đầu tư là gì? Phân biệt nhà đầu tư và chủ đầu tư

Nhà đầu tư là gì?

Khoản 18 Điều 3 Luật Đầu tư 2020 có quy định khái niệm nhà đầu tư như sau: 

“Nhà đầu tư là tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh, gồm nhà đầu tư trong nước, nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài”.

Nhà đầu tư tiếng Anh là gì?

Nhà đầu tư trong tiếng Anh được gọi là Investor. Tùy bối cảnh, cách dùng có thể khác nhau:

• Trong tài chính - chứng khoán: Investor là người mua cổ phiếu, trái phiếu hay các sản phẩm tài chính để tìm kiếm lợi nhuận.

• Trong bất động sản, xây dựng: Investor là cá nhân hoặc tổ chức bỏ vốn vào dự án.

• Trong luật và kinh tế: Investor được hiểu là chủ thể bỏ vốn (tiền, tài sản) để tiến hành hoạt động đầu tư.

Ví dụ: Foreign investors are showing great interest in Vietnam’s renewable energy sector.

Tạm dịch: Các nhà đầu tư nước ngoài đang thể hiện sự quan tâm lớn đến lĩnh vực năng lượng tái tạo của Việt Nam.)

Phân loại nhà đầu tư 

Theo khoản 18 Điều 3 Luật Đầu tư năm 2020 có quy định cụ thể nhà đầu tư là tổ chức, cá nhân hoạt động đầu tư kinh doanh, bao gồm các nhóm sau:

• Nhóm trong nước.

• Nhóm nước ngoài.

• Các tổ chức kinh tế có vốn ở nước ngoài.

Trong đó:

• Nhà đầu tư trong nước là cá nhân có quốc tịch Việt Nam, không có người nước ngoài là thành viên hay cổ đông trong tổ chức kinh tế. Tại tổ chức kinh tế sẽ bao gồm doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã và các tổ chức khác thực hiện kinh doanh

• Nhà đầu tư nước ngoài là những cá nhân có quốc tịch nước ngoài, tổ chức được lập ra theo pháp luật nước ngoài nhằm phục vụ hoạt động kinh doanh tại Việt Nam

• Tổ chức kinh tế có vốn nước ngoài được hiểu là trong tổ chức kinh tế có người đầu tư thành viên hay cổ đông người nước ngoài (Công ty TNHH, Công ty cổ phần, Công ty hợp danh).

Phân biệt nhà đầu tư và chủ đầu tư

Để tránh nhầm lẫn khi sử dụng trong thực tế, việc phân biệt rõ nhà đầu tư và chủ đầu tư là rất cần thiết. Hai khái niệm này tuy có liên quan chặt chẽ nhưng khác nhau về bản chất pháp lý, vai trò và trách nhiệm trong quá trình triển khai dự án. 

Bảng dưới đây sẽ giúp quý doanh nghiệp so sánh và nhìn nhận một cách trực quan sự khác biệt giữa nhà đầu tư và chủ đầu tư:

Vai trò và ý nghĩa của nhà đầu tư trong phát triển kinh tế

Nhà đầu tư giữ vị trí quan trọng trong nền kinh tế khi cung cấp nguồn vốn cần thiết cho hoạt động sản xuất - kinh doanh và triển khai các dự án phát triển. Hoạt động đầu tư góp phần thúc đẩy đổi mới công nghệ, mở rộng quy mô sản xuất, tạo việc làm, đồng thời tăng nguồn thu cho ngân sách. Sự tham gia của nhà đầu tư còn giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy thị trường tài chính - bất động sản và thu hút nguồn vốn quốc tế. Nhờ đó, kinh tế được phát triển bền vững hơn và hội nhập sâu rộng hơn.

Đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư được thực hiện như thế nào?

Khoản 1 Điều 46 Luật Đấu thầu 2023 quy định các bước đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư như sau: 

• Bước 1: Công bố dự án đầu tư kinh doanh;

• Bước 2: Chuẩn bị đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư gồm: lập, thẩm định, phê duyệt hồ sơ mời thầu;

• Bước 3: Tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư gồm: mời thầu; phát hành, sửa đổi, làm rõ hồ sơ mời thầu; chuẩn bị, nộp, tiếp nhận, quản lý, sửa đổi, rút, thay thế hồ sơ dự thầu;

• Bước 4: Đánh giá hồ sơ dự thầu gồm: mở thầu; kiểm tra, đánh giá tính hợp lệ của hồ sơ dự thầu; đánh giá chi tiết hồ sơ dự thầu;

• Bước 5: Trình, thẩm định, phê duyệt, công khai kết quả lựa chọn nhà đầu tư; giải thích lý do nhà đầu tư không trúng thầu theo yêu cầu của nhà đầu tư (nếu có);

• Bước 6: Đàm phán, hoàn thiện, ký kết hợp đồng.

Các hình thức lựa chọn nhà đầu tư

Điều 21 của Luật Đầu tư số 61/2020/QH14 có quy định các hình thức lựa chọn nhà đầu tư như sau:

• Đầu tư thông qua việc thành lập tổ chức kinh tế: Trong hình thức này, việc đầu tư được thể hiện thông qua việc sáng lập và tổ chức các cơ cấu kinh tế, mục đích chủ yếu là thúc đẩy hoạt động kinh doanh và phát triển kinh tế.

• Đầu tư thông qua việc góp vốn, mua cổ phần hoặc phần vốn góp: Đây là cách thức mà nhà đầu tư thể hiện sự tham gia vào doanh nghiệp bằng cách đóng góp vốn, mua cổ phần hoặc phần vốn góp, từ đó tạo điều kiện cho sự phát triển và mở rộng quy mô hoạt động kinh doanh.

• Thực hiện dự án đầu tư: Dự án đầu tư là một quá trình đòi hỏi sự lập kế hoạch, triển khai và quản lý nhằm đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế, thường bao gồm các công việc từ việc nghiên cứu khả thi cho đến thực hiện và vận hành dự án.

• Đầu tư theo hình thức hợp đồng BCC (Build-Operate-Transfer): Đây là một hình thức đầu tư công cộng, trong đó nhà đầu tư xây dựng, điều hành và vận hành một cơ sở hạ tầng công cộng, sau đó chuyển giao lại cho chính phủ sau một thời gian nhất định.

• Các hình thức đầu tư đa dạng và loại hình tổ chức kinh tế mới: Ngoài những hình thức truyền thống, Luật Đầu tư năm 2020 cũng khuyến khích sự sáng tạo và đa dạng hóa trong việc tiến hành đầu tư, cho phép xuất hiện các loại hình tổ chức kinh tế mới, từ đó thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Thủ tục chấp nhận nhà đầu tư

Khoản 1 Điều 30 Nghị định 31/2021/NĐ-CP và điểm b khoản 3 Điều 68 Nghị định 115/2024/NĐ-CP quy định về thủ tục chấp thuận nhà đầu tư như sau:

• Nhà đầu tư nộp 04 bộ hồ sơ đề nghị chấp thuận nhà đầu tư cho cơ quan đăng ký đầu tư gồm: Văn bản đề nghị chấp thuận nhà đầu tư, tài liệu quy định tại các điểm b, c, e, g và h khoản 1 Điều 33 Luật Đầu tư;

• Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ, cơ quan đăng ký đầu tư gửi hồ sơ lấy ý kiến của cơ quan nhà nước có liên quan về việc đáp ứng yêu cầu quy định tại các điểm b, c và d khoản 4 Điều 33 Luật Đầu tư; 

• Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được đề nghị của cơ quan đăng ký đầu tư, cơ quan được lấy ý kiến có ý kiến về nội dung thuộc phạm vi quản lý nhà nước của mình, gửi cơ quan đăng ký đầu tư;

• Trong thời hạn 25 ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ theo quy định tại điểm a khoản này, cơ quan đăng ký đầu tư lập báo cáo thẩm định gồm các nội dung theo quy định tại các điểm b, c và d khoản 4 Điều 33 Luật Đầu tư, trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh;

• Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ và báo cáo thẩm định, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chấp thuận nhà đầu tư và gửi Quyết định chấp thuận nhà đầu tư cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư (đối với dự án đã được Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ chấp thuận chủ trương đầu tư); cơ quan tổ chức đấu giá; cơ quan đăng ký đầu tư và nhà đầu tư.

Quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư theo quy định pháp luật

Vậy quyền và nghĩa vụ của nhà đầu tư được quy định như thế nào, cụ thể:

Quyền của nhà đầu tư 

• Quyền tự chủ đầu tư, kinh doanh 

• Lựa chọn lĩnh vực đầu tư, hình thức đầu tư, phương thức huy động vốn, địa bàn, quy mô đầu tư, đối tác đầu tư và thời hạn hoạt động của dự án. 

• Đăng ký kinh doanh một hoặc nhiều ngành, nghề; thành lập doanh nghiệp theo quy định pháp luật; tự quyết định về hoạt động đầu tư, kinh doanh đã đăng ký. 

• Quyền tiếp cận, sử dụng nguồn lực đầu tư 

• Bình đẳng trong việc tiếp cận, sử dụng các nguồn vốn tín dụng, quỹ hỗ trợ; sử dụng đất đai và tài nguyên theo quy định của pháp luật. 

• Thuê hoặc mua thiết bị, máy móc ở trong nước và nước ngoài để thực hiện dự án đầu tư.

• Thuê lao động trong nước; thuê lao động nước ngoài làm công việc quản lý, lao động kỹ thuật, chuyên gia theo nhu cầu sản xuất, kinh doanh, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác thì áp dụng quy định của điều ước quốc tế đó.

• Quyền xuất khẩu, nhập khẩu, quảng cáo, tiếp thị, gia công và gia công lại liên quan đến hoạt động đầu tư 

• Trực tiếp nhập khẩu hoặc ủy thác nhập khẩu thiết bị, máy móc, vật tư, nguyên liệu và hàng hóa cho hoạt động đầu tư; trực tiếp xuất khẩu hoặc ủy thác xuất khẩu và tiêu thụ sản phẩm. 

• Quảng cáo, tiếp thị sản phẩm, dịch vụ của mình và trực tiếp ký hợp đồng quảng cáo với tổ chức được quyền hoạt động quảng cáo.

• Thực hiện hoạt động gia công, gia công lại sản phẩm; đặt gia công và gia công lại trong nước, đặt gia công ở nước ngoài theo quy định của pháp luật về thương mại. 

• Quyền mua ngoại tệ 

• Nhà đầu tư được mua ngoại tệ tại tổ chức tín dụng được quyền kinh doanh ngoại tệ để đáp ứng cho giao dịch vãng lai, giao dịch vốn và các giao dịch khác theo quy định của pháp luật về quản lý ngoại hối.

• Chính phủ bảo đảm cân đối hoặc hỗ trợ cân đối ngoại tệ đối với một số dự án quan trọng trong lĩnh vực năng lượng, kết cấu hạ tầng giao thông, xử lý chất thải. 

• Quyền chuyển nhượng, điều chỉnh vốn hoặc dự án đầu tư 

• Nhà đầu tư có quyền chuyển nhượng, điều chỉnh vốn hoặc dự án đầu tư. Trường hợp chuyển nhượng có phát sinh lợi nhuận thì bên chuyển nhượng phải nộp thuế thu nhập theo quy định của pháp luật về thuế. 

• Chính phủ quy định về điều kiện chuyển nhượng, điều chỉnh vốn, dự án đầu tư trong những trường hợp phải quy định có điều kiện. Thế chấp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất Nhà đầu tư có dự án đầu tư được thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất tại tổ chức tín dụng được phép hoạt động tại Việt Nam để vay vốn thực hiện dự án theo quy định của pháp luật.

• Các quyền khác của nhà đầu tư 

• Hưởng các ưu đãi đầu tư theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan. 

• Tiếp cận, sử dụng các dịch vụ công theo nguyên tắc không phân biệt đối xử. 

• Tiếp cận các văn bản pháp luật, chính sách liên quan đến đầu tư; các dữ liệu của nền kinh tế quốc dân, của từng khu vực kinh tế và các thông tin kinh tế - xã hội khác có liên quan đến hoạt động đầu tư; góp ý kiến về pháp luật, chính sách liên quan đến đầu tư.

• Khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật về đầu tư theo quy định của pháp luật. 

• Thực hiện các quyền khác theo quy định của pháp luật.

Nghĩa vụ của nhà đầu tư

• Tuân thủ quy định của pháp luật về thủ tục đầu tư; thực hiện hoạt động đầu tư theo đúng nội dung đăng ký đầu tư, nội dung quy định tại Giấy chứng nhận đầu tư. Nhà đầu tư phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, trung thực của nội dung đăng ký đầu tư, hồ sơ dự án đầu tư và tính hợp pháp của các văn bản xác nhận. 

• Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật. 

• Thực hiện quy định của pháp luật về kế toán, kiểm toán và thống kê. 

• Thực hiện nghĩa vụ theo quy định của pháp luật về bảo hiểm, lao động; tôn trọng danh dự, nhân phẩm, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người lao động. 

• Tôn trọng, tạo điều kiện thuận lợi để người lao động thành lập, tham gia tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội.

• Thực hiện quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.

• Thực hiện các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

Cách tra cứu thông tin nhà đầu tư trên DauThau.info

Hiện tại Hệ thống DauThau.info đã cho ra mắt trang thống kê thông tin theo nhà đầu tư, giúp người dùng dễ dàng tra cứu, tổng hợp và đánh giá hoạt động của các nhà đầu tư trong lĩnh vực đấu thầu, từ đó hỗ trợ doanh nghiệp đưa ra quyết định chiến lược chính xác và hiệu quả hơn.

Để xem thông tin nhà đầu tư trên DauThau.info, người dùng thực hiện theo các bước sau: 

• Bước 1: Truy cập vào menu Đấu Thầu → Chọn Thông tin nhà đầu tư

• Bước 2: Nhập từ khóa vào ô Từ khóa → Chọn Tìm kiếm

Để tìm kiếm kiếm nâng cao, người dùng chỉ cần nhấn Click tìm kiếm nâng cao, sau đó nhập thông tin vào ô Từ khóa, Ngành nghề trên MSC, Địa điểm (Sau sáp nhập), Loại hình pháp lý, Ngày phê duyệt → Chọn Tìm kiếm để tìm kiếm thông tin nhà đầu tư được chính xác hơn.

Lời kết

Nhà đầu tư giữ vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy dòng vốn, tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội. Việc hiểu rõ khái niệm nhà đầu tư cũng như những chủ thể liên quan giúp mỗi cá nhân, tổ chức định hình đúng vai trò, trách nhiệm khi tham gia vào các hoạt động kinh tế. Nhìn rộng hơn, sự hiện diện của nhà đầu tư còn góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo ra giá trị bền vững cho cộng đồng.

Hy vọng bài viết trên của DauThau.info sẽ giúp quý doanh nghiệp hiểu rõ hơn về nhà đầu tư là gì? Nhà đầu tư và chủ đầu tư khác nhau như thế nào? Trường hợp cần được hỗ trợ cung cấp các giải pháp phần mềm liên quan đến lĩnh vực đấu thầu hoặc tư vấn liên quan đến tình huống đấu thầu, vui lòng liên hệ:

• Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ đấu thầu: https://support.dauthau.net       
• Zalo OA: https://zalo.me/710508638087188690     
• Hotline: 0904.634.288 hoặc 024.8888.4288
• Email: contact@dauthau.asia
• Kênh chat: m.me/dauthau.info       
• Group Hỗ trợ nhà thầu: www.fb.com/groups/nhathaumuasamcong