Tổng hợp một số điểm đáng chú ý của Dự thảo Luật Đấu thầu 2026

Ngày 01/08/2026, Bộ Tài chính bắt đầu lấy ý kiến đóng góp cho dự thảo Luật Đấu thầu sửa đổi Luật Đấu thầu 2023 (bao gồm cả được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15), tạm gọi là Dự thảo Luật Đấu thầu 2026. Dự thảo Luật bao gồm 8 Chương và 72 Điều. 

Trong bài viết những nội dung liên quan đến khái niệm, định nghĩa hay những nội dung mang tính nguyên tắc nhưng không làm phát sinh điểm mới quan trọng thì DauThau.info sẽ không nhắc đến, trọng tâm bài viết hôm nay sẽ chỉ tổng hợp những điểm đáng chú ý nổi bật của Dự thảo Luật Đấu thầu 2026. Trong bài cũng sẽ không đi sâu vào nội dung về phân cấp, phân quyền và tự quyết định cho Chủ đầu tư/người đứng đầu vì nội dung này xuyên suốt Dự thảo Luật Đấu thầu 2026 là trao quyền rộng rãi hơn cho chủ đầu tư và cơ quan có thẩm quyền trong việc tự quyết định hình thức lựa chọn nhà thầu/nhà đầu tư phù hợp với tính chất gói thầu.

Trong bài cũng sẽ không đi sâu vào việc Luật giao Chính phủ quy định chi tiết nhiều vấn đề, cũng như những nội dung được lược bỏ khỏi Luật và dự kiến sẽ được quy định tại các nghị định của Chính phủ sau này.

1. Nguyên tắc áp dụng Luật Đấu thầu và các Luật có liên quan (Điều 2, Điều 3)

Đối với những nội dung đã được quy định đầy đủ theo pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực thì Luật Đấu thầu chỉ quy định nguyên tắc hoặc dẫn chiếu thực hiện theo pháp luật có liên quan nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Sửa đổi phạm vì điều chỉnh của Luật Đấu thầu theo hướng áp dụng Luật này đối với dự án đầu tư có sử dụng đất theo pháp luật về đất đai và dự án đầu tư mà pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực quy định phải tổ chức đấu thầu theo pháp luật về đấu thầu.

2. Nguyên tắc cơ bản trong hoạt động lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư (Điều 4)

Dự thảo Luật Đấu thầu 2026 bổ sung quy định về nguyên tắc cơ bản của hoạt động lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư đồng thời làm rõ nội hàm, mục tiêu và yêu cầu của từng nguyên tắc tránh gây hiểu khác nhau giữa cơ quan áp dụng và cơ quan hậu kiểm.

3. Đấu thầu quốc tế (Điều 9)

Sửa đổi quy định về đấu thầu quốc tế (Điều 9) nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam theo hướng:

• Chỉ áp dụng đấu thầu quốc tế để lựa chọn nhà đầu tư các dự án đầu tư kinh doanh có tính chất đặc biệt về công nghệ, năng lượng sạch hoặc yêu cầu cung cấp dịch vụ theo chuẩn quốc tế mà nhà đầu tư trong nước không đáp ứng được; đối với các dự án đầu tư kinh doanh khác thì thực hiện đấu thầu trong nước.

• Mở rộng phạm vì áp dụng quy định “nhà thầu trong nước được sử dụng nhà thầu phụ hoặc nhà thầu phụ đặc biệt là nhà thầu nước ngoài đối với gói thầu tổ chức đấu thầu trong nước” cho tất cả lĩnh vực thay vì chỉ áp dụng cho lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

4. Các hành vi bị cấm trong đấu thầu (Điều 16)

Bổ sung một số hành vi mới phát sinh như dàn xếp, thỏa thuận nâng khống giá gói thầu, dự toán gói thầu, áp dụng chỉ định thầu nhưng không hoàn thành đảm bảo tiến độ gói thầu/dự án.

5. Bất khả kháng và hoàn cảnh thay đổi cơ bản trong hoạt động đấu thầu (Bổ sung Điều này)

Dự thảo Luật đấu thầu 2026 bổ sung điều này nhằm cụ thể các trường hợp bất khả kháng, hoàn cảnh thay đổi cơ bản để tạo cơ sở pháp lý cho chủ đầu tư xem xét, quyết định điều chỉnh chủ thể phù hợp.

6. Các hình thức lựa chọn nhà thầu (Điều 20)

Các hình thức lựa chọn nhà thầu bãi bỏ:

• Hình thức đấu thầu hạn chế và chào hàng cạnh tranh do có tương đồng về quy trình thực hiện (lựa chọn nhà thầu thông qua cạnh tranh) để tích hợp vào hình thức đấu thầu rộng rãi;

• Hình thức mua sắm trực tiếp và lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt do có tương đồng về quy trình thực hiện (lựa chọn trực tiếp một nhà thầu không thông qua cạnh tranh) để tích hợp vào hình thức chi định thầu.

Bổ sung một số hình thức lựa chọn nhà thầu mới nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, cụ thể:

• Hình thức đàm phán cạnh tranh (Bổ sung Điều 19) áp dụng đối với các gói thầu mà chủ đầu tư chưa thể xác định đầy đủ yêu cầu kỹ thuật, giải pháp công nghệ hoặc giá gói thầu, trên cơ sở thương thảo với từ hai nhà thầu trở lên để hoàn thiện giải pháp kỹ thuật và phương án tài chính trước khi ký kết hợp đồng.

• Hình thức chào giá trực tuyến (Bổ sung Điều 20) trên cơ sở kế thừa quy định đã được áp dụng ổn định tại Nghị định 214/2025/NĐ-CP, tạo cơ sở pháp lý ổn định, thống nhất cho việc áp dụng lâu dài.

Tiếp tục duy trì các hình thức đàm phán giá, đặt hàng, tự thực hiện và tham gia thực hiện của cộng đồng do các hình thức này đã được áp dụng ổn định, phù hợp với đặc thù của từng ngành, lĩnh vực và được quy định trong pháp luật chuyên ngành như: đàm phán giá trong lĩnh vực y tế; đặt hàng trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, đường sắt, giáo dục..., qua đó bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và đáp ứng yêu cầu quản lý của từng ngành, lĩnh vực.

Đối với lựa chọn nhà đầu tư, dự thảo Luật tiếp tục quy định 04 hình thức gồm: đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, chỉ định nhà đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt.

7. Phương thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư

Bỏ phương thức 2 giai đoạn 1 túi hồ sơ; 2 giai đoạn 2 túi hồ sơ do thực tiễn triển khai gần như không có áp dụng thực tiễn.

8. Kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu (Điều 36)

Bỏ hoàn toàn nội dung này do phát sinh thủ tục hành chính, kéo dài thời gian nhưng không mạng lại nhiều ý nghĩa thực tiễn

9. Hồ sơ mời thầu được nên nhãn hiệu hàng hóa (Điều 44)

Sửa đổi theo hướng Hồ sơ mời thầu được nên nhãn hiệu hàng hóa theo nhóm nhãn hiệu nhằm đảo bảo lựa chọn được hàng hóa đáp ứng yêu cầu về chất lượng, tính năng kỹ thuật, công nghệ, tính đồng bộ và hiệu quả sử dụng.

10. Thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động đấu thầu (Điều 86)

Hoàn thiện cơ chế giám sát theo hướng thống nhất đầu mối thực hiện chức năng giám sát nhà nước về đấu thầu; tăng cường giám sát việc dựa trên dữ liệu, thống kê, phân tích trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia nhằm kịp thời phát hiện, phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm; nội dung giám sát bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm, giám sát theo kết quả đầu ra

11. Một số nội dung khác đáng chú ý

Ngoài một số nội dung nổi bật đáng lưu ý ở trên, theo tinh thần đổi mới Luật để tạo cơ chế thông thoáng, mang quyền tự chủ cho chủ đầu tư trong thực hiện đầu tư công, giảm thủ tục hành chính và rút ngắn thời gian, trình tự đầu tư thì Dự thảo Luật đấu thầu 2026 còn một số nội dung khác đáng chú ý sau:

• Về chính sách ưu tiên, ưu đãi trong đấu thầu: Bỏ việc ấn định trực tiếp đối tượng được ưu đãi trong Luật để đảm bảo tính linh hoạt trong điều hành chính sách theo yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ (Ví dụ: Gói thầu xây lắp có giá gói thầu không quá 5 tỷ đồng, dự thảo Luật bỏ nội dung này).

• Quy định về hợp đồng: Lược bỏ đi nhiều quy định chi tiết về nội dung, trình tự, thủ tục và quá trình thực hiện hợp đồng, trong khi các nội dung này đã có trong các văn bản pháp luật chuyên ngành có liên quan.

• Chuyển nhượng thầu: Quy định về chuyển nhượng thầu trong Luật Đấu thầu 2023 bộc lộ sự bất cập và chưa phù hợp với thực tiễn quản lý hợp đồng, do đó dự thảo theo hướng bỏ tỷ lệ và quy định về tỷ lệ hoặc giá trị công việc dành cho nhà thầu phụ.

• Cơ chế kiến nghị đấu thầu còn bất cập, dẫn tới một số nhà thầu lợi dụng điều này làm kéo dài làm ảnh hưởng đến tiến độ gói thầu/dự án, do đó dự thảo bỏ nội dung kiến nghị trong quá trình lựa chọn nhà thầu (hồ sơ mời thầu, quá trình đánh giá), chỉ giải quyết kiến nghị về kết quả lựa chọn nhà thầu, kết quả lựa chọn nhà đầu tư, đồng thời bổ sung nguyên tắc giải quyết kiến nghị phải bảo đảm độc lập, khách quan, công khai, minh bạch, kịp thời, không làm ảnh hưởng đến quá trình ký kết, quản lý thực hiện hợp đồng của nhà đầu tư (trừ trường hợp cơ quan có thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp tạm dừng).

• Lược bỏ các quy định trung gian như sơ tuyển, mời quan tâm, kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu (như đã nói ở trên).

Chi tiết toàn văn Tờ trình và dự thảo Luật Đấu thầu 2026 có thể vào trang của Bộ Tài chính để nghiên cứu TẠI ĐÂY.

Bài viết của DauThau.info xin được tổng hợp một số điểm đáng chú ý của Dự thảo Luật Đấu thầu 2026. Trường hợp cần hỗ trợ cung cấp các gói phần mềm thông tin đấu thầu để có cập nhật nhanh nhất những thông tin thầu quan trọng, hãy liên hệ ngay với DauThau.info qua:

• Kênh chat: m.me/dauthau.info

• Hotline: 0904.634.288 hoặc 024.8888.4288

• Email: [email protected]

• Zalo OA: https://zalo.me/710508638087188690

• Group Hỗ trợ nhà thầu: www.fb.com/groups/nhathaumuasamcong